خواب پریشی در کودکان: انواع پاراسومنیا + علل و روش های درمان خواب پریشی در کودکان
خواب پریشی در کودکان عامل بر هم خوردن خواب فرزندتان است؟ خواب پریشی نوعی اختلال خواب در کودکان است که در آن کودک حرکات غیر عادی میکند، به طوری که شاید شما فکر کنید که او در واقع بیدار است! این عارضه انواع مختلفی دارد، مثل کابوس، راه رفتن و صحبت کردن در خواب. علائم خواب پریشی کودک هم متفاوت است. برای مثال، کودک شما میتواند در طول روز کاملا خسته باشد یا کلاً خواب در شب برایش دشوار باشد. البته یک راه درمان این مشکل این است که شما باید عادت خواب منظمی را برای کودکتان تعیین کنید. بنابراین، اگر میخواهید بیشتر در این مورد بدانید، با ما همراه باشید تا در این مقاله از مامانیتو در مورد این عارضه و علائم و راههای درمان آن صحبت کنیم.
خواب پریشی در کودکان (پاراسومنیا) چیست؟
آیا کودکتان در خواب راه میرود یا در شب با آشفتگی از خواب بیدار میشود؟ اگر این علائم را دیدید احتمالاً فرزندتان به خواب پریشی در کودکان مبتلا شده است. پاراسومنیا در کودکان به رویدادهای ناخوشایندی اشاره دارد که خواب او را مختل میکنند و الگوی خواب کودکان دلبندتان را بهم می ریزند.
کودک شما معمولاً در چند ساعت اول خواب شب دچار این مشکل میشود. همچنین، فرزندتان بعد از بیدار شدن هم معمولاً خاطرهای از روی دادن چنین اتفاقی ندارد. با این حال، انواع خواب پریشی کودک چه هستند؟
آیا کودک در زمان خواب پریشی بیدار است؟
در پاسخ اینکه پاراسومنیا چیست، باید به رفتارهای غیرطبیعی که کودکان هنگام خواب یا در زمان بیدار شدن از خود بروز میدهند اشاره کرد. البته جای نگرانی نیست که درمان پاراسومنیا با اصلاح عادتهای خواب و کاهش استرس امکانپذیر است و فقط در برخی از شرایط خاص به دارو نیاز دارد.
اما اینکه آیا کودک در زمان بیداری هم دچار خواب پریشی بیدار است، خیر، حتی اگر راه برود، صحبت کند یا جیغ بزند. در بیشتر موارد کودکان در حالتی بین خواب بیداری اینگونه رفتار میکنند.
انواع خواب پریشی در کودکان
parasomnia چیست و انواع آن کدامند؟ برای اینکه مشکل خواب پریشی در کودکان را بهتر تشخیص بدهید، باید با انواع آن آشنا شوید که عبارتند از:
انواع خواب پریشی در کودکان: 1. کابوس
حتماً شما خودتان هم با کابوس دیدن آشنایی دارید. کابوس یکی از انواع خواب پریشی در کودکان است و میتواند از سن ۱۸ ماهگی در آنها شروع شود. دیدن کابوس در کودکان معمول و در بعضی مواقع اینقدر شدید است که بعد از بیدار شدن برایشان سخت است که دوباره به خواب بروند.
انواع خواب پریشی در کودکان: 2. راه رفتن در خواب
به غیر از کابوس، راه رفتن در خواب یکی از معمولترین انواع خواب پریشی در کودکان است. البته راه رفتن در خواب بین کودکان پسر بیشتر شایع است و برای آنها بین سن ۵ تا ۱۲ سالگی بیشتر رخ میدهد. با این وجود، هرچه سنشان بالاتر میرود این مشکل هم در آنها برطرف میشود.
انواع خواب پریشی در کودکان: 3. صحبت کردن در خواب
اگر دیدید کودکتان در خواب صحبت میکند، پس به یک نوع خواب پریشی در کودکان مبتلا شده است. مثل راه رفتن در خواب، صحبت کردن در خواب بیشتر مشکلی است که در پسران کودک وجود دارد و با بزرگتر شدن آنها برطرف میشود.
انواع خواب پریشی در کودکان: 4. ترسهای خواب
یکی از نادرترین و شدیدترین انواع خواب پریشی در کودکان ترسهای خواب یا وحشتهای شبانه است. وقتی کودکتان دچار ترسهای شبانه شده باشد، ممکن است عرق کند، در خواب فریاد بزند یا حتی در طول خواب در رختخواب بنشیند.
همچنین، وقتی او از خواب بیدار میشود، حتی نمیتواند به یاد بیاورد که چه چیزی را در خواب دیده است! با این حال، خبر خوب این است که ترسهای خواب مشکل رایجی در کودکان نیست و شاید یک تا دو درصد از آنها را تحت تاثیر قرار دهد.
انواع خواب پریشی در کودکان: 5. برانگیختگیهای گیج کننده
اگر کودکتان پیش از خواب یا در طول آن رفتارهای گیجکننده از خود نشان دهد احتمالاٌ دچار یک نوع خواب پریشی در کودکان شده است. در برانگیختگی های گیجکننده کودک شما ممکن است مدام گریه یا ناله کند به کندی صحبت کرده یا به دستورات پاسخ ندهد.
معمولا این عارضه در کودکان خوش خیم است و قبل از ۵ سالگی آنها شروع میشود و در اواسط کودکیشان به اوج میرسد. اما به مرور زمان این مشکل در آنها برطرف میشود. (برای مطلع شدن از فواید چرت نیمروزی در بچه ها حتما مطلب اهمیت خواب نیمروزی در کودکان را مطالعه نمایید.)
| نوع خواب | زمان معمول وقوع | کودک بعداً به یاد میآورد؟ | واکنش درست والدین |
|---|---|---|---|
| کابوس | نیمه دوم شب (خواب REM) | بله، معمولاً خواب را به یاد دارد. | کودک را آرام کنید، به او اطمینان دهید و اجازه دهید دوباره با احساس امنیت بخوابد. |
| راه رفتن در خواب | یکسوم ابتدایی شب (خواب عمیق) | خیر | بدون بیدار کردن ناگهانی، او را آرام و ایمن به تخت برگردانید و محیط را از وسایل خطرناک خالی کنید. |
| صحبت کردن در خواب | در هر مرحله از خواب، بیشتر خواب سبک | خیر | معمولاً نیازی به اقدام خاصی نیست و تنها حفظ آرامش کافی است. |
| ترسهای خواب | یکسوم ابتدایی شب (خواب عمیق) | خیر | کودک را به زور بیدار نکنید، کنار او بمانید، از آسیب دیدن جلوگیری کنید و منتظر پایان حمله بمانید. |
| برانگیختگیهای گیجکننده | هنگام بیدار شدن از خواب عمیق، معمولاً اوایل شب | خیر | با آرامش با کودک صحبت کنید، او را گیج نکنید و اجازه دهید بهتدریج هوشیاری کامل خود را به دست آورد. |
تفاوت کابوس، وحشت شبانه و خوابگردی چیست؟
پاراسومنیا یا خواب پریشی اصطلاحی برای مجموعهای از اختلالات خواب است که با رفتارهای غیرمعمول همراه هستند. با این اوصاف، هر سه مورد کابوس، وحشت شبانه و خواب گردی از انواع خواب پریشی در کودک هستند، اما تفاوتهای با یکدیگر دارند.
به این ترتیب که کابوس در خواب REM و معمولاً نیمه دوم شب رخ داده و کودک پس از بیدار شدن، محتوای خواب را به خاطر میآورد. وحشت شبانه در خواب عمیق و اوایل شب اتفاق میافتد؛ کودک ممکن است جیغ بزند یا بسیار مضطرب به نظر برسد، اما معمولاً بیدار نیست و چیزی را به یاد نمیآورد.
خوابگردی نیز در خواب عمیق رخ میدهد و کودک بدون آگاهی راه میرود یا فعالیتهایی انجام میدهد و پس از بیدار شدن، خاطرهای از آن ندارد.
علائم و نشانههای خواب پریشی در کودکان چیست؟
شدت علائم خواب پریشی در کودکان در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است از رفتارهای خفیف تا اپیزودهای شدید متغیر باشد. در صورتی که این علائم و نشانهها را به طور معمول در کودکتان دیدید، این احتمال وجود دارد که او به خواب پریشی در کودکان مبتلا شده است:
- به طور ناگهانی بیدار میشود و از خودش سردرگمی و گیجی نشان میدهد
- در خواب کارهای پیچیدهای مثل راه رفتن و صحبت کردن را انجام میدهد
- در خواب دندان قروچه میکند
- حالت فلج خواب به او دست میدهد
پاراسومنیا در کودکان چگونه تشخیص داده میشود؟
اگر کودکتان مشکلی دارد و نمیدانید آن چیست یا به مبتلا شدن او به خواب پریشی در کودکان مشکوک هستید، میتوانید از این راهها این مشکل را در او تشخیص دهید:
- معاینه پزشک: پزشک کودک یک معاینه فیزیکی از بدن او انجام میدهد تا عوامل یا عارضههایی مثل خواب پریشی کودک را رد یا تایید کند.
- انجام معاینات روانشناختی: برخی اوقات، روانشناسان با تشخیص مشکلات روحی و روانی در کودک میتوانند مشکل پاراسومنیا در آنها را هم تشخیص دهند. برای مثال، کودکانی که در مدرسه استرس زیادی دارند یا کودکان دیگر برایشان قلدری میکنند، احتمال زیادی برای بروز پاراسومنیا دارند و روانشناسان میتوانند این را در آنها تشخیص دهند.
- انجام مطالعه خواب: مطالعه خواب روشی است که پزشکان کودک را یک شب در آزمایشگاه خواب تحت بررسی قرار میدهند. در آزمایشگاه خواب پزشکان با حسگرها و دوربینها فعالیتهایی در کودک مثل امواج مغزی، ضربان قلب و حرکات چشم را در او بررسی میکنند.
علت خواب پریشی در کودکان چیست؟
دلیل بروز خواب پریشی در کودکان متفاوت است. برای مثال، شاید عامل آن ژنتیکی و خانواده شما سابقه خواب پریشی را داشته باشد. از طرف دیگر هم ممکن است کودک شما مبتلا به یک سری اختلالات مغزی باشد که این اختلالات به صورت خواب پریشی کودک خودشان را نشان دهند.
به غیر از این، دیگر اختلالات خواب مثل آپنه خواب یا خوردن بعضی از داروها میتوانند یا دلیل بروز پاراسومنیا در کودکان باشند. شناسایی علت خواب پریشی کودک به والدین کمک میکند اقدامات مناسب برای کاهش دفعات بروز این اختلال را انجام دهند. اما ما چطور میتوانیم این مشکلات در کودکمان برطرف کنیم؟
درمان خواب پریش در کودکان: پاراسومنیا کودکان چگونه درمان میشود؟
در اکثر اوقات، شما نیازی به درمان خواب پریشی در کودکان ندارید. این عارضه معمولاً با بالا رفتن سن آنها برطرف میشود. همچنین، شما با تعیین عادتهای خواب سالم و منظم میتوانید از بروز چنین مشکلی در آنها جلوگیری کنید.
اما در برخی موارد پاراسومنیا در کودکان میتواند شدت زیادی داشته باشد و زندگی کودک و حتی خانواده او را مختل کند. در این صورت، شما میتوانید برای انواع خواب پریشی کودک این راه حلهای درمانی را اعمال کنید:
کودکانی که کابوس میبینند
کابوس دیدن در کودکان معمول است. اما گاهی اوقات این نوع خواب پریشی در کودکان ریشهاش حالت روانی دارد. اگر کودک جیغ زد چه کنم؟ برای آرامش کودک ترس خودتان را کنترل و از بیدار کردن ناگهانی جدا خودداری کنید. اما برای حل این مشکل شما میتوانید از این روشها استفاده کنید:
- روش رفتار درمانی شناختی
- انجام تمرینات آرام کردن مثل هیپنوتیزم و ریلکس کردن
کودکانی که در خواب راه میروند
گاهی اوقات، خیلی از کارهایی که شما در خانه انجام میدهید میتوانند از درمان پزشک هم موثرتر باشند. برای مثال، اگر خواب پریشی در کودکان شما به صورت راه رفتن در خواب خودش را نشان میدهد، میتوانید با ملایمت او را بیدار کنید.
همچنین یک کار مفید دیگر این است که ناحیه اطراف تخت یا کل اتاق او را تمیز نگه دارید و اجازه ندهید که اشیای خطرناک دور آن ریخته باشند. اگر هم این روشها جواب نداد، میتوانید با پزشک او مشورت کنید. در این صورت، پزشکان میتوانند یک داروی آرامبخش برای کودک تجویز کنند که میتواند تعداد حملات او را کاهش دهد.
بنابراین در پاسخ این پرسش که اگر راه رفت چه کنم؟ مؤثرترین روش این است که بدون ایجاد ترس یا شوک، او را به آرامی به سمت تخت هدایت کنید.
کودکانی که در خواب صحبت میکنند
در اغلب اوقات احتیاجی به درمان این نوع خواب پریشی در کودکان نیست. اما اگر دیدید که این مشکل مدت زیادی است که ادامه دارد، شاید این مسئله به استرس و اضطراب او برمیگردد. در این صورت، شما میتوانید از مداخلات رفتاری استفاده کنید.
کودکانی که وحشتهای شبانه دارند
این نوع از خواب پریشی در کودکان معمولاً تا رسیدن آنها به سن ۵ سالگی از بین میرود و عارضه نادری است. در بیشتر موارد وحشتهای شبانه به یاد نمیمانند!
بنابراین با این فکر که اگر صبح یادش نبود یعنی چه؟ آیا مشکل خاصی دارد؟ خودتان را ناراحت نکنید، چون این فراموشی کاملا طبیعی است.
با این وجود، اگر شدت آن زیاد بود و مدت طولانی آن را در کودک مشاهده کردید، شما میتوانید روش رفتار درمانی را برای او اعمال کنید. اما اگر این روش هم جواب نداد، پزشکان ممکن است داروهایی مثل بنزودیازپینها یا داروهای ضد افسردگی را تجویز کنند.
آیا میتوان از پاراسومنیا پیشگیری کرد؟
بله. بیشتر مشکلات خواب پریشی در کودکان قابل پیشگیری است. برای مثال، اگر شما برای کودکتان برنامه خواب منظم ۷ تا ۹ ساعته در شب را بگذارید، میتوانید از بروز این مشکل در او جلوگیری کنید.
علاوه بر این، به او اجازه ندهید تا قبل از خواب از وسایلی مثل کامپیوتر یا اسمارتفون استفاده کند. با این حال، برخی از مشکلات خواب پریشی کودک وجود دارند که ریشه روانی دارند و برای حل آنها باید به سراغ راههای درمان دیگری بروید.
چه زمانی در مورد مشکلات خواب با پزشک تماس بگیرم؟
در صورتی که خواب پریشی در کودکان شما شدت زیادی دارد و شما رفتارهای غیر عادی یا عجیب را در آنها مشاهده میکنید، در آن زمان بهتر است که با پزشک متخصص اطفال تماس بگیرید.
باورهای اشتباه درباره خواب پریشی کودکان
درباره خواب پریشی در کودکان باورهای نادرست زیادی وجود دارد که ممکن است باعث نگرانی بیدلیل والدین یا حتی اقدامات اشتباه شود. شناخت واقعیتهای علمی به والدین کمک میکند واکنش مناسبتری در برابر این اختلالات داشته باشند.
آیا بیدار کردن کودک خوابگرد خطرناک است؟
خیر. بیدار کردن کودک خطر جسمی ایجاد نمیکند، اما ممکن است او را گیج یا مضطرب کند. معمولاً بهتر است بدون بیدار کردن، بهآرامی او را به تخت برگردانید.
آیا وحشت شبانه یعنی کودک مشکل روانی دارد؟
خیر. خواب پریشی در کودکان از نوع وحشت شبانه معمولاً نشانه بیماری روانی نیست و در بیشتر موارد با رشد کودک کاهش یافته یا کاملا برطرف میشود.
آیا خواب پریشی همیشه نیاز به دارو دارد؟
چواب این پرسش نیز منفی است؛ چون در بیشتر موارد خوابپریشی با رعایت بهداشت خواب، خواب کافی و کاهش استرس قابل کنترل است. مگر در شرایط خاص یا موارد شدید که ممکن است پزشک دارو تجویز کند.
برای درمان خانگی خواب پریشی کودک هم فقط باید روی گزینههایی مثل برنامهریزی خواب منظم، خواب کافی، جلوگیری از استرس، محدود کردن استفاده از موبایل و تلویزیون قبل از خواب و فراهم کردن محیطی آرام و ایمن حساب کنید.
سوالات مهم در خصوص پاراسومنیا در کودکان
در رابطه با خواب پریشی در کودکان شما ممکن است این سوالات را داشته باشید:
خواب پریشی در کودکان از چه سنی شروع میشود؟
بیشتر انواع خوابپریشی از حدود ۳ تا ۸ سالگی شروع میشوند.
آیا خواب پریشی کودکان با بزرگ شدن خوب میشود؟
بله. بسیاری از کودکان با افزایش سن و تکامل سیستم عصبی، بهتدریج دیگر این علائم را تجربه نمیکنند.
فرق کابوس و وحشت شبانه چیست؟
کابوس نیز نوعی از خواب پریشی در کودکان است که معمولاً با بیداری کامل و یادآوری خواب همراه است، اما در وحشت شبانه کودک کاملاً بیدار نیست و معمولاً چیزی از آن را به خاطر نمیآورد.
پاراسومنیا در کودکان چقدر شایع است؟
معمولاً خواب پریشی در کودکان نسبت به بروز این عارضه در بزرگسالان شایعتر است. بنابراین، کودکان میتوانند از سنین کم دچار خواب پریشی شوند که البته با بزرگ شدن آنها اغلب این مشکل برطرف میشود.
چگونه میتوانم بفهمم فرزندم پاراسومنیا دارد؟
برای تشخیص خواب پریشی در کودکان اگر شما این علائم را در آنها مشاهده کردید، احتمال مبتلا شدن آنها به خواب پریشی زیاد است:
- بیدار شدن با آشفتگی یا گیجی
- دندان قروچه کردن در طول خواب
- راه رفتن یا صحبت کردن در خواب
- داشتن حالت فلج خواب
چه زمانی خواب پریشی کودک نشانه صرع یا مشکل جدی است؟
اگر حملات بسیار مکرر باشند، با حرکات غیرعادی، از دست دادن هوشیاری، آسیبدیدگی یا علائم عصبی همراه شوند، باید حتما به پزشک مراجعه کرد.
آیا دارو برای درمان خواب پریشی کودکان لازم است؟
خیر. دارو فقط در موارد خاص و با تشخیص پزشک تجویز شده و برای بیشتر کودکان ضروری نیست.
آیا موبایل و تلویزیون قبل خواب خوابپریشی را بدتر میکند؟
بله. استفاده از صفحهنمایشها پیش از خواب میتواند کیفیت خواب را کاهش و در برخی کودکان احتمال بروز یا تشدید خوابپریشی را افزایش دهد.
آیا بیدار کردن کودک در زمان خوابگردی خطرناک است؟
خیر. بیدار کردن کودک در زمان خوابگردیاش خطرناک نیست. با این حال، برای روبرو شدن با این نوع خواب پریشی در کودکان بهتر است که آنها را به ملایمی از خواب بیدار کرده یا اصلا آنها را از خواب بیدار نکنید یا به آرامی آنها را به سمت تختشان هدایت کنید.
منبع: clevelandclinic
- چرا کودکم به من وابسته است: بررسی دلایل وابستگی کودک...
- مکیدن انگشت دست در کودکان: علت، عوارض و روش درمان...
- اختلال نافرمانی مقابله ای در کودکان: نشانه ها + راه...
- مولتی ویتامین برای افزایش وزن کودکان: فواید + بهترین زمان...
- تاثیر استرس والدین بر کودکان: دلایل و پیامدها + راهکار...
- اختلال استرس پس از سانحه در کودکان: علائم + درمان...
