کمالگرایی در کودکان: نشانه ها + درمان کمال گرایی در کودکان

کمالگرایی در کودکان معمولاً با نشانه‌هایی مثل ترس از شکست، اضطراب، به تعویق انداختن کارها، حساسیت بیش از حد به انتقاد و مقایسه مداوم خود با دیگران بروز می‌کند. داشتن انگیزه، نظم و پشتکار ویژگی‌های ارزشمندی هستند، اما وقتی کودک از اشتباه کردن بترسد، هیچ نتیجه‌ای را کافی نداند یا ارزش خود را فقط در موفقیت ببیند، کمال‌گرایی به چالش تبدیل می‌شود. کمال گرایی می‌تواند بر اعتمادبه‌نفس، روابط اجتماعی، عملکرد تحصیلی و سلامت روان کودک تأثیر منفی بگذارد.

در این مقاله از وبلاگ مامانی نو، توصیه‌های خانم کوثر یاوری، روانشناس کودک، دربارۀ علائم، علل، پیامدها و راه‌های درمان کمال گرایی در کودکان را می‌خوانیم و یاد می‌گیریم با کودک کمال گرا چگونه رفتار کنیم. اگر شما هم فرزندی با نشانه‌های کمال‌گرایی دارید، مطالعۀ این مطلب برایتان سودمند خواهد بود.

کمالگرایی در کودکان:

منظور از کمالگرایی در کودکان چیست؟

وقتی کمال‌گرایی باعث شود کودک نتواند از انجام کارهای مورد علاقه‌اش لذت ببرد یا تغییراتی در خلق‌وخو، رفتار و احساسات او ایجاد کند، دیگر یک ویژگی مثبت نیست و به یک مشکل تبدیل می‌شود

داشتن هدف‌های بزرگ و تلاش برای پیشرفت، ویژگی مثبتی است؛ اما زمانی که کودک احساس کند باید همیشه بهترین باشد و هیچ اشتباهی نکند، کمالگرایی در کودکان شکل می‌گیرد. در این حالت، او حتی از موفقیت‌های خود نیز رضایت ندارد و کوچک‌ترین نقص را نوعی شکست می‌داند.

برای مثال، ممکن است کودکی با وجود گرفتن نمره عالی، همچنان از عملکرد خود ناراضی باشد و تصور کند باید بیشتر درس می‌خواند. یا با وجود پیروزی تیم فوتبال مدرسه، از برد لذت نبرد؛ زیرا فکر می‌کند خودش به اندازه کافی خوب بازی نکرده است. این حالت باعث به  وجود آمدن نوعی وسواس در کودکان نیز می شود.

تفاوت کودک کمال‌گرا با کودک سخت‌کوش در این است که کودک پرتلاش اشتباهات را فرصتی برای یادگیری می‌بیند، اما کودک کمال‌گرا هر نتیجه‌ای کمتر از «بی‌نقص» را شکست تلقی می‌کند و از نظر روحی به‌شدت تحت تأثیر آن قرار می‌گیرد.

کمالگرایی در کودکان زمانی به یک مشکل تبدیل می‌شود که کودک تصور کند برای ارزشمند بودن باید همیشه بهترین باشد و هیچ اشتباهی نکند. در این شرایط، حتی موفقیت‌های بزرگ هم او را راضی نمی‌کند و ممکن است با ترس از شکست، اضطراب،تعلل در انجام کارها، کاهش اعتمادبه‌نفس و نارضایتی دائمی از خود روبه‌رو شود. شکل‌گیری این ویژگی معمولاً نتیجه ترکیب عواملی مانند ژنتیک،شیوه تربیتی والدین، انتظارات بالای والدین، فشارهای تحصیلی و مقایسه با دیگران، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی است. خوشبختانه با آگاهی والدین، شناسایی زودهنگام و به‌کارگیری روش‌های صحیح تربیتی، می‌توان به درمان کمال گرایی در کودکان کمک کرد و نگرش سالم‌تری نسبت به موفقیت، اشتباه و یادگیری در آن‌ها ایجاد کرد.

کمالگرایی در کودکان

انواع کمال‌گرایی کودکان

کمالگرایی در کودکان معمولاً به سه شکل مختلف بروز می‌کند که هر سه می‌توانند بر سلامت روان، اعتمادبه‌نفس و کیفیت زندگی کودک تأثیر منفی بگذارند:

کمال‌گرایی دیگرمحور: در این حالت، کودک از اطرافیان خود انتظار دارد همیشه بهترین عملکرد را داشته باشند و برای دیگران معیارهای بسیار سخت‌گیرانه و غیرواقع‌بینانه تعیین می‌کند.

کمال‌گرایی خودمحور: این کودکان از خود انتظارات بسیار بالایی دارند و کوچک‌ترین اشتباه یا نقص را نشانه شکست می‌دانند. آن‌ها همواره تلاش می‌کنند بدون خطا عمل کنند.

کمال‌گرایی تجویزشده اجتماعی:در این نوع، کودک تصور می‌کند والدین، معلمان یا اطرافیان از او انتظار دارند همیشه کامل و بی‌نقص باشد؛ حتی اگر چنین انتظاری در واقعیت وجود نداشته باشد.
اشکال مختلف کمالگرایی کودکان

دلایل کمالگرایی در کودکان

تفاوت کمال گرایی و سخت‌کوشی در نحوه برخورد کودک با نقایص یا شکست‌هایش است. کودک کمال‌گرا هیچ نتیجۀ ناکاملی را نمی‌پذیرد و آن را شکست می‌داند، اما کودک پرتلاش از اشتباه خود درس می‌گیرد و دوباره تلاش می‌کند

خصوصیات بچه های کمال گراممکن است دلایل مختلفی داشته باشد، از مشکلات ژنتیکی گرفته تا عوامل اجتماعی و تربیتی.

1. مشکلات بیولوژیکی و ژنتیکی

یکی از عوامل مؤثر در کمالگرایی در کودکان، زمینه‌های ژنتیکی و بیولوژیکی است. برخی متخصصان معتقدند تغییر در عملکرد مواد شیمیایی مغز یا عوامل ژنتیکی می‌تواند احتمال بروز کمال گرایی را در برخی کودکان افزایش دهد.

2. رفتار والدین و شیوه‌ی تربیتی کودکان

سبک فرزندپروری والدین نقش مهمی در بروز کمال گرایی در کودکان دارد. وقتی پدر و مادر همیشه از کودک انتظار بهترین عملکرد را دارند و اشتباه کردن را نمی‌پذیرند، کودک به‌تدریج باور می‌کند که تنها در صورت بی‌نقص بودن ارزشمند است.تاثیر والدین بر کمالگرایی کودک

3. داشتن پدر یا مادر کمال‌گرا

والدین کمال‌گرا می‌توانند از دو طریق این ویژگی را به فرزند خود منتقل کنند. نخست، از طریق عوامل ژنتیکی و دوم، با ایجاد استانداردهای بسیار سخت‌گیرانه و انتظارات غیرواقع‌بینانه.

4. فشار اجتماعی و مقایسه

مقایسه مداوم خود با همسالان، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند این تصور نادرست را در کودک ایجاد کند که دیگران همیشه موفق، کامل و بدون نقص هستند. این مقایسه‌ها زمینه را برای افزایش کمالگرایی در کودکانو احساس ناکافی بودن فراهم می‌کند.

علائم کمالگرایی در کودکان:
  • انتقادگری شدید از خود
  • ترس از اشتباه کردن
  • اهمال‌کاری و به تعویق انداختن کارها
  • مشکل در پذیرش انتقاد و بارخورد
  • خودداری از شرکت در فعالیت‌های دشوار یا جدید
  • تفکر همه یا هیچ
  • صرف زمان زیاد برای انجام تکالیف

علت کمالگرایی در کودکان

نشانه های کمال گرایی در کودکان

از دوران کودکی تا نوجوانی، تغییرات جسمی و ذهنی زیادی رخ می‌دهد که گاهی ممکن است با کمال‌گرایی اشتباه گرفته شوند. با این حال، برخی رفتارها می‌توانند از خصوصیات بچه های کمال گرا باشند و والدین بهتر است به آن‌ها توجه ویژه‌ای داشته باشند. کودکان کمالگرا معمولاً:

  • خودانتقادگر هستند و احساس می‌کنند به اندازه کافی خوب یا موفق نیستند.
  • هر اشتباه ساده و کوچکی آن‌ها را شرمنده می‌کند، طوری که ممکن است با کوچکترین اشتباه دست از کار بکشند.
  • هنگام تصمیم‌گیری بیش از حد درگیر فکر کردن به اشتباهات احتمالی می‌شوند و در نهایت از انجام کار منصرف می‌شوند.
  • انجام تکالیف مدرسه یا فعالیت‌های روزمره برای آن‌ها با اضطراب و نگرانی زیادی همراه است.
  • اعتمادبه‌نفس ضعیفی دارند و احساس بی‌کفایتی می‌کنند.
  • برای انجام ندادن بعضی فعالیت‌های دشوار بهانه‌های مختلف می‌آورند، چون از اشتباه کردن می‌ترسند.
  • به انتقاد دیگران بسیار حساس هستند.
  • عادت‌های غذایی آن‌ها تغییر می‌کند یا نشانه‌هایی از اختلالات خوردن مانند بی‌اشتهایی عصبی یا پرخوری عصبی در آن‌ها دیده می‌شود.
  • وقتی به نتیجه‌ای کمتر از توقع خود یا دیگران دست می‌یابند، ممکن است دچار مشکلاتی مثل دل درد یا سردرد می‌شوند.
    علائم کمالگرایی در کودکان

مقایسه ذهنیت کمالگرا در مقابل ذهنیت رشد

در جدول زیر می‌توانید فرق کمالگرایی در کودکانرا با ذهنیت رشدگرایانه مشاهده کنید:

ذهنیت کمال‌گرایانهذهنیت رشد
شروع کردن یک کاراگر نتوانم کاری را کاملاً بی‌نقص انجام دهم، بهتر است اصلاً شروع نکنم.شروع کردن و پیشرفت تدریجی، از کامل انجام ندادن مهم‌تر است.
نگاه به اشتباهاتاشتباه کردن یعنی من توانایی کافی ندارم.هر اشتباه فرصتی برای یادگیری و بهتر شدن است.
هدف از تلاشباید همه از عملکرد من راضی باشند.مهم این است که برای رشد و پیشرفت خودم تلاش کنم، نه برای جلب رضایت دیگران.
ارزشمندی فردارزش من فقط به موفقیت‌ها و نتایجم بستگی دارد.شخصیت و ارزش من فراتر از نمره، مقام یا نتیجه یک کار است.
نگاه به موفقیتهمیشه باید بهترین باشم و از دیگران جلو بزنم.هدف من این است که هر روز نسبت به گذشته خودم پیشرفت کنم.

تفاوت کمالگرایی و ذهنیت رشد گرایانه

کمال‌گرایی و اختلالات عصبی-رشدی

بسیاری از والدین این سؤال را مطرح می‌کنند که با کودک کمال گرا چگونه رفتار کنیم و چگونه می‌توان از تبدیل این ویژگی به اضطراب، افسردگی یا کاهش عزت‌نفس پیشگیری کرد. شناخت تفاوت کمال‌گرایی با اختلالات عصبی-رشدی، اولین گام برای انتخاب روش مناسب حمایت و مداخله است. کمال گرایی در کودکان ممکن است گاهی همراه با اختلالاتی مانند ADHD، وسواس (OCD) و گاهی اوتیسم دیده شود، اما با آن‌ها تفاوت دارد. کودکان مبتلا به اختلالات عصبی-رشدی معمولاً به انجام کارها به یک روش ثابت و تکراری تمایل دارند، اما انگیزه اصلی کودک کمال‌گرا این است که همه چیز کاملاً درست، بی‌نقص و مطابق انتظار انجام شود.
تاثیر کمالگرایی بر اختلالات عصبی

راهکارهایی برای مقابله و درمان کمالگرایی در کودکان

برای درمان کمال گرایی در کودکان نخست خودتان کمال‌گرایی را کنار بگذارید و اشتباهات خود را بپذیرید. با کودک صحبت کنید و به او یادآوری کنید که همیشه نباید بی‌نقص باشد، او را تشویق کنید و انتظارات غیرواقع‌بینانه‌ای از او نداشته باشید

اگرچه درمان کمالگرایی در کودکان گاهی به کمک متخصص نیاز دارد، اما والدین نیز می‌توانند با چند اقدام ساده از تشدید این ویژگی جلوگیری کنند و به فرزندشان کمک کنند نگرش سالم‌تری نسبت به موفقیت و اشتباهاتش داشته باشد. ببینیم که باید با کودک کمال گرا چگونه رفتار کنیم:

1. گفتگوی آزاد و صمیمانه را در اولویت قرار دهید

اگر خصوصیات بچه های کمال گرا را در فرزند خود می‌بینید، بدون قضاوت با او صحبت کنید. از او بپرسید چرا موفقیت خوب برایش کافی نیست و چه چیزی باعث می‌شود از عملکرد خود راضی نباشد. این گفت‌وگوها به کاهش اضطراب و پیدا کردن ریشه نگرانی‌های کودک کمک می‌کند.

2. با رفتارهای سالم و متعادل الگوی کودک باشید

کودکان از رفتار والدین بیشتر از حرف‌های آن‌ها یاد می‌گیرند. اشتباهات خود را بپذیرید، درباره درس‌هایی که از آن‌ها گرفته‌اید صحبت کنید و نشان دهید که کامل نبودنبخشی طبیعی از زندگی است. همچنین فرزندتان را تشویق کنید بعد از هر اشتباه، به جای سرزنش خود، به دنبال راه‌حل و یادگیری باشد.
الگو قرار گرفتن برای کودک

3. اهداف واقع‌بینانه و قابل دستیابی تعیین کنید

واقعیت این است که هیچ کودکی نمی‌تواند در همه زمینه‌ها بهترین باشد؛ بنابراین انتظار کسب نمرات عالی یا موفقیت در تمام فعالیت‌ها برای همه کودکان منطقی نیست. بهتر است والدین با توجه به نقاط قوت و علایق فرزندشان، اهدافی دست‌یافتنی و واقع‌بینانه تعیین کنند. گاهی لازم است از خود بپرسید: «این هدف واقعاً خواسته فرزندم است یا فقط انتظار من؟» برای مثال، اگر شما در دوران مدرسه ورزشکار موفقی بوده‌اید، نباید انتظار داشته باشید فرزندتان نیز همان مسیر را دنبال کند. شاید او در فعالیت‌های هنری یا تئاتر استعداد بیشتری داشته باشد. اگرجه کمالگرایی در کودکان به عوامل و دلایل متعددی وابسه است اما کمالگرایی والدین از اصلی ترین دلایل آن می باشد.

4. ارائه بازخورد، تشویق و انتقاد سازنده برای مقابله با کمالگرایی در کودکان

یکی از روش‌های بسیار موثر در درمان کمال گرایی کودکان، دادن بازخوردهایی است که بر تلاش و یادگیری تأکید داشته باشد، نه صرفاً نتیجه نهایی. برای این کار می‌توانید:

  • کودک را به خاطر تلاش و پیشرفتش تشویق کنید و دلیل آن را نیز بیان کنید؛ مثلاً بگویید: «نتیجه امتحانت عالی بود، چون واقعاً برای مطالعه وقت گذاشتی.»
  • ارزش و شخصیت او را به موفقیت یا شکستش گره نزنید؛ کودک حتی اگر در امتحان یا مسابقه نتیجه دلخواه را نگیرد، همچنان دوست‌داشتنی و ارزشمند است.
  • ویژگی‌های مثبت فرزندتان را حتی در زمان شکست به او یادآوری کنید.
  • هنگام انتقاد، ابتدا یک نکته مثبت را بیان کنید، سپس پیشنهاد سازنده‌ای برای بهبود بدهید و در پایان دوباره او را تشویق کنید.
  • به‌جای سرزنش، با پرسش‌هایی مانند «دوست داری دفعه بعد با هم روی این موضوع کار کنیم؟» نقش یک همراه و مربی را داشته باشید.
    تشویق و انتقاد کودک

5. شبکه‌های اجتماعی و کمال گرایی در کودکان

شبکه‌های اجتماعی با نمایش زندگی‌های به‌ظاهر بی‌نقص، نوجوانان را به مقایسه مداوم خود با دیگران ترغیب می‌کنند. این موضوع می‌تواند خصوصیات بچه های کمال گرامانند ترس از اشتباه، احساس ناکافی بودن و تلاش برای کامل بودن را تشدید کند. بنابراین بهتر است درباره محتوایی که فرزندتان در فضای مجازی می‌بیند با او گفت‌وگو کنید و به او یادآوری کنید که تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی همیشه بازتاب واقعیت زندگی افراد نیست.

6. مقابله با افکار ناخواسته در ذهن کودک

شناخت و مدیریت افکار انتقادگر درونی یکی دیگر از راه‌های مقابله با کمالگرایی در کودکان است. با زبان ساده برای کودک توضیح دهید که گاهی صدایی در ذهنمان مدام می‌گوید: «به اندازه کافی بچه خوبی نیستی» یا «باید دوباره تلاش کنی تا کاملاً بی‌نقص شوی» سپس از او بپرسید که آیا او هم چنین صدایی را تجربه می‌کند.
مدیریت افکار درونی

7. همدردی با کودک به خاطر تجربه‌ی ناامیدی

برای درمان کمال گرایی کودکان، احساسات فرزندتان را بپذیرید و او را به خاطر ناراحتی یا شکست سرزنش نکنید. به‌جای نادیده گرفتن احساساتش، به او اطمینان دهید که شکست بخشی طبیعی از زندگی است. در آغوش گرفتن، همدلی و جملاتی مانند «اشکالی ندارد اگر این بار موفق نشدی، دوباره تلاش می‌کنی» به کودک کمک می‌کند احساس امنیت کند و بداند ناراحتی او همیشگی نیست.

8. تحسین تلاش‌های کودک و نه صرفا موفقیت‌ها

اگر فقط زمانی فرزندتان را تشویق کنید که برنده شود یا بهترین نمره را بگیرد، ممکن است تصور کند ارزش او فقط به موفقیت‌هایش وابسته است. در مقابل، تحسین تلاش، پشتکار و پیشرفت به کودک می‌آموزد که یادگیری یک فرایند است و اشتباه کردن بخش طبیعی رشد محسوب می‌شود.
توجه به تلاش های کودک

9. به کودک توضیح دهید که چالش‌ها به یادگیری بیشتر کمک می‌کنند

وقتی فرزندتان از سخت بودن یک امتحان یا فعالیت شکایت می‌کند، به او یادآوری کنید که چالش‌ها باعث یادگیری و پیشرفت می‌شوند. همچنین می‌توانید داستان افراد موفقی را تعریف کنید که پیش از رسیدن به موفقیت، بارها شکست خورده‌اند. این کار به کودک کمک می‌کند شکست را پایان راه نداند و با انگیزه بیشتری به تلاش ادامه دهد.

10. تکرار جملات و عبارات مثبت برای پیشگیری از کمالگرایی در کودکان

جملات مثبت و واقع‌بینانه را به بخشی از گفت‌وگوهای روزمره تبدیل کنید. عباراتی مانند «لازم نیست همیشه کامل باشی»، «اشتباه کردن طبیعی است» یا «مهم این است که تلاش کنی و هر روز بهتر شوی» به‌مرور نگرش سالم‌تری نسبت به موفقیت و شکست در ذهن کودک ایجاد می‌کنند. یادتان باشد از کلمات «همیشه» و «هیچ‌وقت» استفاده نکنید؛ چنین کلماتی کودک را به سوی تفکر همه یا هیچ سوق می‌دهند و سبب کمال گرایی در کودکان می‌شوند.
استفاده مکرر از عبارات مثبت

11. الگوی فرزندان برای پذیرش خود باشید

برای مقابله با کمالگرایی در کودکان، ابتدا از خودتان شروع کنید. لازم نیست همیشه بی‌نقص به نظر برسید؛ بلکه بهتر است گاهی درباره اشتباهات، چالش‌ها و تجربه‌های ناموفق خود با فرزندتان صحبت کنید. این کار به او نشان می‌دهد که اشتباه کردن بخشی طبیعی از زندگی است و هیچ‌کس کامل نیست.

12. کتاب‌های تصویری با پیام مناسب به کودک بدهید

خواندن داستان شخصیت‌هایی که با وجود نقص‌ها و اشتباهاتشان خود را می‌پذیرند، به کودک یاد می‌دهد که ارزش او به کامل بودن وابسته نیست.
استفاده از کتاب های تصویری مناسب

فاکتورهای خطرآفرین افزایش کمالگرایی در کودکان

کمبود عزت‌نفس، فشارهای تحصیلی و اجتماعی، داشتن والدین کمال‌گرا، تروما و ژنتیک عواملی هستند که می‌توانند کودک را به کمال‌گرایی سوق دهند

پژوهشگران معتقدند کمالگرایی در کودکان معمولاً تحت تأثیر یک عامل واحد ایجاد نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از عوامل فردی، خانوادگی و محیطی در شکل‌گیری آن نقش دارند. مهم‌ترین این عوامل عبارت‌اند از:

1. فشارهای تحصیلی و کمالگرایی در کودکان

انتظارات بالا برای کسب نمرات عالی، ورود به دانشگاه‌های برتر یا دریافت بورسیه تحصیلی می‌تواند فشار زیادی به کودک وارد کند. در نتیجه، او ممکن است تصور کند تنها راه موفقیت در زندگی، بی‌نقص بودن در همه زمینه‌هاست.

2. عوامل بیولوژیکی

برخی مطالعات نشان می‌دهند کمالگرایی در کودکان با اختلالاتی مانند وسواس فکری-عملی، اضطراب و برخی اختلالات خوردن ارتباط دارد. این موضوع نشان می‌دهد عوامل زیستی و عملکرد مغز نیز می‌توانند در بروز این ویژگی مؤثر باشند.

3. میل به خشنود کردن دیگران

بعضی از کودکان تلاش می‌کنند با کامل بودن، توجه، محبت و تأیید والدین یا اطرافیان را به دست آورند. این رفتار گاهی ناشی از ترس از طرد شدن یا تنها روشی است که کودک برای ارزشمند بودن می‌شناسد.
عوامل موثر در کمالگرایی کودک

4. عزت نفس پایین

کودکانی که اعتمادبه‌نفس پایینی دارند، معمولاً ارزش خود را به موفقیت‌هایشان گره می‌زنند. آن‌ها بیشتر روی اشتباهات تمرکز می‌کنند و دستاوردهایشان را نادیده می‌گیرند؛ موضوعی که احساس ناکافی بودن را در آن‌ها تقویت می‌کند.

5. تأثیرات والدین بر افزایش احتمال کمالگرایی در کودکان

وقتی والدین تنها موفقیت‌های بزرگ را تحسین می‌کنند یا همیشه انتظار بهترین عملکرد را دارند، کودک به این باور می‌رسد که برای دوست‌داشتنی و ارزشمند بودن باید همیشه کامل و بدون اشتباه باشد.

6. والدین کمال‌گرا

پدر یا مادر کمال‌گرا، چه از طریق الگوی رفتاری و چه با تعیین استانداردهای سخت‌گیرانه، می‌تواند احتمال شکل‌گیری کمال‌گرایی را در فرزند خود افزایش دهد.

7. تروما و کمال گرایی در کودک

برخی تجربه‌های تلخ یا آسیب‌زا ممکن است باعث شوند کودک احساس کند تنها زمانی مورد محبت و پذیرش قرار می‌گیرد که هیچ نقص یا اشتباهی نداشته باشد. این باور می‌تواند زمینه‌ساز کمال‌گرایی در سال‌های بعد شود.
تاثیر تروما بر کمالگرایی کودک

مزایا و معایب کمال گرایی در کودکان

دقت زیاد و توجه به جزئیات می‌تواند برای کودکان و نوجوانان در برخی موقعیت‌ها مفید باشد، مثلاً هنگام رعایت نکات ایمنی یا یادگیری قوانین رانندگی. در واقع، کمالگرایی در حد متعادل می‌تواند باعث افزایش انگیزه و تلاش شود و کودک را تشویق به رشد و یادگیری کند، اما گاهی نیز ممکن است به‌سرعت از تلاش سالم برای موفقیت به مشکلی جدی تبدیل شود و پیامدهایی مانند ترس از شکست، کاهش عزت‌نفس، فرسودگی،اضطراب و افسردگی به همراه داشته باشد.

چرا کمال گرایی در کودکان مشکل‌آفرین است؟

کمالگرایی در کودکان می‌تواند باعث کاهش عزت‌نفس، افزایش اضطراب و ترس از اشتباه شود. این کودکان معمولاً به‌جای توجه به موفقیت‌های خود، روی کوچک‌ترین نقص‌ها تمرکز می‌کنند و هر اشتباه را به‌عنوان یک شکست بزرگ می‌بینند.

برای مثال، ممکن است بارها نقاشی خود را از نو بکشند، به‌خاطر یک پاسخ اشتباه از نتیجه خوبشان راضی نباشند یا از ترس موفق نشدن، فعالیت‌های ورزشی یا حتی انجام تکالیف مدرسه را رها کنند. این نگرش باعث می‌شود انجام ساده‌ترین کارها نیز با استرس و وسواس زیادی همراه باشد و از لذت یادگیری و پیشرفت فاصله بگیرند.
مشکلات کمالگرایی در کودکان

چه زمانی باید برای درمان کمالگرایی کودک از متخصص کمک بگیریم؟

اگر احساس می‌کنید رفتار، خلق‌وخو یا عملکرد فرزندتان نسبت به گذشته تغییر کرده است و این موضوع شما را نگران می‌کند، بهتر است با پزشک یا روان‌شناس کودک مشورت کنید. گاهی درمان کمال گرایی کودکان به مداخله زودهنگام نیاز دارد، به‌ویژه اگر سابقه اضطراب،افسردگی یا کمال‌گرایی در خانواده وجود داشته باشد. تشخیص و حمایت به‌موقع می‌تواند از بروز مشکلات جدی‌تر در آینده پیشگیری کرده و به کودک کمک کند نگرش سالم‌تری نسبت به موفقیت و اشتباهات پیدا کند.

درمان شناختی-رفتاری، بازی‌درمانی و هنردرمانی دو پروتکل درمان اختلال کمال گرایی در کودکان هستند که روانشناس کودک برحسب شرایط از آن‌ها برای کاستن از خصوصیات بچه های کمال گرا کمک می‌گیرد.
زمان مناسب مراجعه به متخصص

سوالات متداول در خصوص کمالگرایی در کودکان

این مطلب از وبلاگ مامانی نورا با پاسخ به چند سوال دربارۀ کمال گرایی در کودکانبه پایان می‌رسانیم:

کمال گرایی در کودکان یعنی چی؟

کمال‌گرایی یعنی کودک برای خود یا دیگران معیارهای بسیار سخت‌گیرانه تعیین کند و تصور کند باید همیشه بی‌نقص باشد. این نگرش می‌تواند باعث ترس از اشتباه، اضطراب و نارضایتی از عملکرد خود شود.

مهم‌ترین نشانه‌های کمالگرایی در بچه ها چیست؟

ترس از اشتباه، ناراضی بودن از موفقیت‌ها، به تعویق انداختن کارها، حساسیت بیش از حد به انتقاد و کنار کشیدن از فعالیت‌هایی که در آن‌ها بهترین نیستند، از مهم‌ترین نشانه‌های کمال‌گرایی هستند.

چه عواملی باعث ایجاد کمال گرایی در کودک می‌شوند؟

عوامل ژنتیکی، سبک فرزندپروری، انتظارات بیش از حد والدین، عزت‌نفس پایین، فشارهای تحصیلی و مقایسه مداوم با دیگران، از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری کمالگرایی در کودکان به شمار می‌روند.

کمال گرایی در کودکان چگونه شروع می شود؟

کمال‌گرایی معمولاً از ترکیب عوامل فردی و محیطی شکل می‌گیرد؛ زمانی که کودک احساس کند فقط در صورت بی‌نقص بودن مورد پذیرش، تشویق یا محبت قرار می‌گیرد، این ویژگی به‌تدریج در او تقویت می‌شود.

والدین چگونه می‌توانند به کودک کمال‌گرا کمک کنند؟

مهم‌ترین راه کمک به کودک کمال‌گرا این است که والدین به‌جای تأکید بر نتیجه، تلاش و پیشرفت او را تشویق کنند. با پذیرفتن اشتباهات خود الگوی کودک باشند، از کودک انتظارات واقع‌بینانه داشته باشند و به او یادآوری کنند که اشتباه کردن بخشی طبیعی از یادگیری است.

آیا استفاده زیاد از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند کمالگرایی را تشدید کند؟

بله، مقایسه مداوم خود با تصاویر و زندگی‌های به‌ظاهر بی‌نقص در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند کمالگرایی در کودکان را تشدید کند. این مقایسه‌ها احساس ناکافی بودن و فشار برای کامل بودن را افزایش می‌دهد.
پرسش های پر تکرار کمالگرایی در کودکان

منبع: childrenscolorado

مقالات مرتبط

نظرات