راه رفتن در خواب کودکان: علل، نشانهها و درمان خوابگردی
راه رفتن در خواب کودکان چیست؟ و علت آن چه میتواند باشد؟ خوابگردی حالتی است که در آن کودک معمولاً یک تا دو ساعت پس از به خواب رفتن از خواب بلند شده و راه میرود، اما اغلب بعداً چیزی از آن را به یاد نمیآورد. علت راه رفتن در خواب کودکان هم میتواند بسته به عوامل ژنتیکی، محیطی و شرایط پزشکی متفاوت باشد. اما روشهای درمان هم برایش وجود دارند. برای مثال، از بین بردن خطرات ایمنی و درمان علل زمینهای چند تا از راههای درمان راه رفتن در خواب کودکان هستند. اما آیا واقعاً خواب گردی کودک کودکان مسئله نگرانکنندهای است؟ و چه نشانهها و علائمی دارد؟ ما در وبسایت مامانینو انواع خدمات روانشناسی برای کودکان و نوجوانان را به شما والدین عزیز ارائه میدهیم. درنتیجه، برای دانستن بیشتر مشکل راه رفتن در خواب کودک با ما در ادامه این مقاله از وبلاگ روانشناس کودک مامانینو همراه باشید.
راه رفتن در خواب چیست؟
حالت راه رفتن در خواب کودک معمولاً حدود ۳۰ دقیقه تا یک ساعت پس از خوابیدن رخ میدهد. اما روز بعد هیچ خاطرهای از اتفاقات شب قبل ندارد.
عارضه راه رفتن در خواب چیست؟ راه رفتن در خواب کودکان نوعی اختلال خواب در مرحله خواب عمیق است که در آن مغز هنوز در حالت خواب قرار دارد. اما بدنش فعال میشود و کودک بدون آگاهی شروع به حرکت یا انجام برخی کارها میکند.
خوابگردی نوعی اختلال خواب است که معمولاً در مرحله خواب عمیق رخ میدهد و کودک ممکن است بدون آگاهی از تخت بلند شود، راه برود یا کارهایی انجام دهد و بعد از بیداری چیزی از آنها را به یاد نیاورد. عواملی مانند ژنتیک، کمخوابی، استرس، تب یا برخی مشکلات پزشکی میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند. اما خوشبختانه این مشکل در بیشتر کودکان خطرناک نیست و اغلب با افزایش سن برطرف میشود. با این حال، شما میتوانید با ایمن کردن محیط خواب، بهبود عادتهای خواب و در صورت لزوم مراجعه به پزشک، به مدیریت و درمان این وضعیت کمک کنید.
خوابگردی در کدام مرحله خواب رخ میدهد؟
راه رفتن در خواب در عمیقترین مرحله خواب، یعنی مرحله سوم خواب (NREM)، رخ میدهد که حدود ۱ تا ۲ ساعت پس از به خواب رفتن آغاز میشود. در این مرحله، بدن فعال میشود اما هوشیاری فرد به کمترین حد خود میرسد. با این وجود، دقیقا این خوابگردی نشانه چیست؟
راه رفتن در خواب نشانه چیست؟
خوابگردی معمولاً نشانه اختلال در تنظیم الگوی خواب و بیداری است و اغلب در دوران کودکی به دلیل رشد سیستم عصبی و خواب عمیقتر رخ میدهد.
عواملی مانند خستگی زیاد، استرس، کمخوابی، تب یا سابقه خانوادگی نیز میتوانند احتمال بروز آن را افزایش دهند. با این حال، آیا راه رفتن در خواب کودکان مسئلهای جدی و نگرانکننده است؟
آیا خوابگردی کودکان نگرانکننده است؟
خوابگردی در کودکان مانند خواب پریشی در کودکان، معمولاً موضوع نگرانکنندهای نیست و اغلب به مشکلات عاطفی یا روانی ارتباطی ندارد. در بسیاری از موارد، این حالت با افزایش سن و بهویژه در دوران بلوغ بهتدریج برطرف میشود، هرچند که ممکن است در برخی افراد مدت بیشتری ادامه داشته باشد.
نشانهها و علائم راه رفتن در خواب کودکان
راه رفتن در خواب کودکان نشانهها و علائم مختلفی دارد که شما با آنها میتوانید این عارضه را در کودکتان تشخیص دهید:
- بلند شدن از تخت و راه رفتن در اتاق یا بخشهای مختلف خانه
- انجام کارهایی در حالت خواب مانند عوض کردن لباس یا جابهجا کردن وسایل
- باز بودن چشمها همراه با نگاه خیره و ناآگاهانه
- صحبت کردن بدون داشتن گفتوگوی منطقی یا قابل فهم
- بیقراری یا ناراحتی در طول خوابگردی
- به یاد نداشتن اتفاقات خوابگردی در صبح روز بعد
علت راه رفتن در خواب کودکان
دلیل راه رفتن در خواب کودکان چیست؟ اگرچه اختلال خواب در کودکان نگران کننده نیست اما شناخت علت و دلایل آن مهم است. خوابگردی کودکان میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد گه چند تا از مهمترین آنها عبارتند از:
عوامل ارثی و ژنتیکی
ژنتیک میتواند در بروز خوابگردی کودکان نقش داشته باشد و والدینی که سابقه خوابگردی دارند، این ویژگی را بیشتر به فرزندان خود منتقل میکنند. به همین دلیل، کودکانی که پدر یا مادرشان خوابگردی داشتهاند، بیشتر احتمال دارد که خودشان هم در خواب راه بروند.
عوامل محیطی
فاکتورهای محیطی مانند کمخوابی، برنامه نامنظم خواب، تب، استرس یا مصرف برخی داروها میتوانند نظم طبیعی خواب را بههم بزنند و باعث راه رفتن در خواب کودکان شوند. همچنین، این تغییرات در کیفیت خواب ممکن است باعث شوند کودک در مرحله خواب عمیق دچار خوابگردی شود.
شرایط پزشکی
برخی شرایط پزشکی مانند تب، آسم، آپنه خواب یا تشنجهای شبانه میتوانند روند طبیعی خواب را مختل کنند و باعث بیداریهای ناقص در مرحله خواب عمیق شوند. در نتیجه، این اختلال در چرخه خواب زمینه را برای بروز خوابگردی در کودکان فراهم میکند.
کمبود خواب و خستگی
نداشتن خواب کافی و خستگی جسمی میتوانند تعادل طبیعی مراحل خواب را برهم بزنند و احتمال بروز راه رفتن در خواب کودکان را افزایش دهند. در این شرایط، اختلال در کیفیت خواب ممکن است چرخهای ایجاد کند که کمخوابی و خوابگردی را بهطور مداوم تقویت کند.
استرس و اضطراب
داشتن استرس و اضطراب میتواند کیفیت و نظم طبیعی خواب کودک را برهم بزند و باعث بروز بیداریهای ناقص در طول خواب شود. این وضعیت، چه به دلیل فشارهای جسمی مانند درد و چه به دلیل تنشهای عاطفی مانند جدایی یا از دست دادن عزیزان، احتمال بروز خوابگردی را افزایش میدهد.
مصرف برخی داروها
برخی از داروها با ایجاد تغییر در ساختار مراحل خواب و اثرات آرامبخشی، روند طبیعی استراحت را مختل کرده و احتمال بروز راه رفتن در خواب کودکان را افزایش میدهند. این ترکیبات دارویی با تغییر در فعالیت عصبی، کودک را مستعد بیداریهای غیرارادی در فاز خواب عمیق میکنند.
رشد و تکامل
در دوران رشد، مغز و سیستم عصبی کودک هنوز به طور کامل تکامل نیافته و تنظیم مراحل مختلف خوابش بهخوبی در بزرگسالان عمل نمیکند. به همین دلیل، در مرحله خواب عمیق ممکن است بیداری ناقص رخ دهد و کودک بدون آگاهیاش دچار خوابگردی شود.
اختلالات خواب
بههم خوردن برنامه خواب، تغییر ساعت خوابیدن و جابهجایی محل استراحت میتواند نظم طبیعی خواب کودک را مختل کند و یک علت راه رفتن در خواب و حرف زدن باشد. این تغییرات گاهی باعث برهم خوردن خواب عمیق میشوند، هرچند که این وضعیت در بسیاری از موارد موقتی است.
سایر دلایل
به غیر از چند دلیل راه رفتن در خواب کودکان که در قسمتهای قبلی ذکر کردیم، این عارضه میتواند این دلایل را هم داشته باشد: مشکلات تنفسی هنگام خواب، تب، فشار روانی، مثانه پر، آسیبهای جسمی یا میگرن.
خوابگردی در سنین مختلف و علل آن
علت راه رفتن کودکان در خواب در سنهای مختلف متفاوت و به صورت زیر است:
- علت راه رفتن در خواب کودکان: در کودکان، خوابگردی بیشتر به دلیل نارس بودن سیستم عصبی و کامل نشدن تنظیم مراحل خواب رخ میدهد و عواملی مانند کمخوابی، تب، استرس یا سابقه خانوادگی میتوانند آن را تشدید کنند.
- علت راه رفتن در خواب نوجوانان: در این سن معمولاً تغییرات هورمونی، بینظمی در برنامه خواب، کمبود خواب و فشارهای تحصیلی یا عاطفی از مهمترین عوامل بروز خوابگردی هستند.
- علت راه رفتن در خواب بزرگسالان: خوابگردی در بزرگسالان کمتر شایع است و اغلب با اختلالات خواب (مانند آپنه خواب)، استرس شدید، مصرف برخی داروها یا مشکلات عصبی و روانی ارتباط دارد.
تشخیص اختلال راه رفتن در خواب
برای تشخیص خوابگردی کودکان، پزشک معمولاً با بررسی علائم کودک و انجام معاینه پزشکی، اختلال خوابگردی را تشخیص میدهد و علتهای جسمی یا استرس و اضطراب را بررسی میکند.
اما اگر پزشک علت مشخصی پیدا نکند، برای بررسی دقیقتر الگوی خواب، آزمایش خواب را پیشنهاد میدهد.
درمان راه رفتن در خواب کودکان
خوشبختانه راههای متعدد و متفاوتی برای درمان راه رفتن در خواب کودکان وجود دارد که آنها عبارتند از:
| راه های درمان خوابگردی | توضیحات |
|---|---|
| از بین بردن خطرات ایمنی | برای کاهش خطرات خوابگردی، بهتر است محیط خواب کودک را ایمن کنید. همچنین، اشیای خطرناک را از دسترس او دور نگه دارید، درها و پنجرهها را ببندید و وسایلی را که ممکن است باعث زمین خوردن شوند از مسیر حرکت بردارید. |
| درمان علل زمینهای | اگر خوابگردی به یک اختلال زمینهای مانند آپنه انسدادی خواب یا سندرم پای بیقرار مرتبط باشد، درمان آن مشکل میتواند به کاهش یا برطرف شدن خوابگردی کمک کند. همچنین اگر مصرف برخی داروها در بروز آن نقش داشته باشد، پزشک ممکن است تغییر دوز یا جایگزینی دارو را توصیه کند. |
| بیداری پیشبینی شده | در این روش، فرد را حدود ۱۵ دقیقه پیش از زمانی که معمولاً دچار خوابگردی میشود بیدار میکنند و چند دقیقه بیدار نگه میدارند؛ سپس اجازه میدهند دوباره بخوابد. |
| بهبود بهداشت خواب | بهداشت خواب عادتها و شرایطی هستند که بر کیفیت خواب فرد اثر میگذارند. برای مثال، برنامه خواب نامنظم، مصرف کافئین یا الکل نزدیک زمان خواب و نامناسب بودن تشک میتوانند خواب را مختل کنند. بنابراین، با بهبود این عادتها و فراهم کردن محیط مناسب خواب، خواب کودک منظمتر میشود و احتمال کمخوابی و خوابگردیاش هم کاهش مییابد. |
| درمان شناختی رفتاری راه رفتن در خواب | درمان شناختیرفتاری (CBT) نوعی گفتوگودرمانی است که با اصلاح افکار و رفتارهای منفی به بهبود مشکلاتی مانند بیخوابی کمک میکند. در نتیجه، این روش با تغییر نگرش فرد نسبت به خواب و استفاده از تکنیکهای آرامسازی، میتواند استرس را کاهش داده و احتمال بروز خوابگردی را کمتر کند. |
| دارو برای درمان خوابگردی | اگر روشهای دیگر درمان خوابگردی مؤثر نباشند، پزشک ممکن است داروهایی مانند بنزودیازپینها، برخی از داروهای ضدافسردگی یا در برخی موارد ملاتونین را برای کاهش خوابگردی تجویز کند. با این حال، هر دارو مزایا و عوارض احتمالی دارد و تشخیص مناسب بودن آن باید توسط پزشک و بر اساس شرایط فرد انجام شود. |
تفاوت راه رفتن در خواب کودکان با سایر اختلالات خواب
خوابگردی کودکان با اختلالات خواب دیگر تفاوتهایی دارد که داسنتن آنها میتواند به تشخیص بهتر این اختلال کمک کند:
- کابوس شبانه: در کابوس، کودک از خواب بیدار میشود، میترسد و معمولاً خواب خود را به یاد میآورد؛ اما در خوابگردی کودک کاملاً بیدار نیست و چیزی به خاطر نمیآورد.
- ترس شبانه: در ترس شبانه کودک ممکن است فریاد بزند یا گریه کند، در حالی که در خوابگردی معمولاً کودک آرامتر است و بدون ترس راه میرود.
- راه رفتن در خواب: در این حالت، کودک در وضعیتی بین خواب و بیداری قرار دارد و ممکن است راه برود یا کارهایی را انجام دهد و اگر بیدار شود معمولاً گیج میشود.
خوابگردی در کودکان نوعی اختلال خواب در مرحله خواب عمیق است که در آن کودک بدون آگاهی کامل از خواب بلند میشود و ممکن است راه برود یا کارهایی انجام دهد، اما پس از بیداری چیزی به یاد نمیآورد. این ویژگی، مهمترین تفاوت آن با سایر اختلالات خواب است. برای مثال، در کابوس شبانه کودک کاملاً بیدار میشود و خواب خود را به خاطر میآورد، اما در خوابگردی چنین اتفاقی نمیافتد. همچنین، در ترس شبانه کودک ممکن است فریاد بزند یا گریه کند، در حالی که در خوابگردی معمولاً آرامتر است و در وضعیتی بین خواب و بیداری قرار دارد.
نحوه رفتار با فردی که در خواب راه میرود!
برای راه رفتن در خواب کودکان، بهتر است آنها را بهآرامی و بدون ترساندن به سمت تخت راهنمایی کنید و مراقب باشید به خودشان آسیب نرسانند. همچنین، بیدار کردن ناگهانی کودک معمولاً ضروری نیست و فراهم کردن محیطی امن برای او مهمترین اقدام است.
راه رفتن در خواب با چشم باز
عارضه راه رفتن در خواب با چشم باز حالتی از خوابگردی است که در آن فرد با وجود باز بودن چشمها هنوز در خواب عمیق قرار دارد و آگاهی کامل از محیط اطراف ندارد.
همچنین، در این وضعیت، مغز هنوز در مرحله خواب است. به همین دلیل هم فرد معمولاً رفتارهای سادهای انجام میدهد و پس از بیداری چیزی از آن به یاد نمیآورد.
علت راه رفتن در خواب با چشم باز
راه رفتن در خواب کودکان با چشم باز زمانی رخ میدهد که بخشی از مغز هنوز در خواب عمیق است. اما بخشهایی که حرکت و رفتار را کنترل میکنند فعال میشوند.
همچنین، عواملی مانند کمخوابی، استرس، تب، سابقه خانوادگی و برخی اختلالات خواب میتوانند احتمال بروز این حالت را افزایش دهند.
آیا بیدار کردن شخصی که در خواب راه میرود بیخطر است؟
بیدار کردن فردی که در خواب راه میرود معمولاً خطرناک نیست، اما ممکن است باعث گیجی، ترس یا سردرگمی او شود. برای همین، بهتر است به جای بیدار کردن ناگهانی فرد، او را بهآرامی به سمت تخت راهنمایی کنید تا دوباره بخوابد.
برای درمان خوابگردی چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر کودک شما به طور مکرر در خواب راه میرود، رفتارهای خطرناکی انجام میدهد یا این وضعیت باعث نگرانی و اختلال در زندگی روزمره او شده است، بهتر است برای بررسی دقیقتر به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول در خصوص راه رفتن در خواب کودکان
در رابطه با راه رفتن در خواب کودکان شاید شما این سوالات را داشته باشید:
منظور از خوابگردی چیست؟
خوابگردی نوعی اختلال خواب است که در آن فرد در مرحله خواب عمیق بدون آگاهی کامل از خواب بلند میشود و کارهایی مانند راه رفتن یا صحبت کردن را انجام میدهد. علاوه بر این، فرد معمولاً پس از بیدار شدن چیزی از این اتفاق به یاد نمیآورد.
دلیل راه رفتن در خواب کوکان چیست؟
عوامل ارثی و ژنتیکی، محیطی، شرایط پزشکی، کمبود خواب و خستگی و استرس و اضطراب چند علت راه رفتن در خواب کودکان هستند.
راه رفتن در خواب نشانه چیست؟
اختلال راه رفتن در خواب کودکان معمولاً نشانه اختلال موقت در روند طبیعی خواب عمیق است و اغلب در کودکان خطر جدی ندارد. همچنین، عواملی مانند کمخوابی، استرس، تب، سابقه خانوادگی یا برخی اختلالات خواب میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.
آیا زمانی که کودک در خواب راه میرود او را بیدار کنیم؟
وقتی کودک در حالت خوابگردی قرار دارد، معمولاً نباید او را بیدار کنید یا جلوی حرکتش را بگیرید، مگر اینکه احتمال خطر وجود داشته باشد. بنابراین، بهترین کار این است که آرام و بدون ایجاد ترس، او را دوباره به سمت تخت خواب هدایت کنید.
آیا قرص خوابآور کمک میکند کودک بهتر بخوابد و خوابگردی نکند؟
پزشکان معمولاً قرصهای خوابآور را برای جلوگیری از راه رفتن در خواب کودکان توصیه نمیکنند و روشهای درمانی مناسبتری را پیشنهاد میدهند. برای مثال، پزشک میتواند از روش بیدار کردن برنامهریزیشده استفاده و در برخی موارد هم ملاتونین را تجویز کند.
اگر فردی در خواب راه برود باید چه کار کنیم؟
در صورتی که فردی در حال خوابگردی باشد، او را ناگهانی بیدار نکنید؛ زیرا ممکن است دچار سردرگمی یا ترس شود. به جای این کار، بهتر است بهآرامی و بدون ایجاد استرس او را به سمت تختخوابش راهنمایی کنید و محیط اطرافش را ایمن نگه دارید.
آیا خوابگردی میتواند خطرناک باشد؟
راه رفتن در خواب کودکان معمولاً خطرناک نیست، اما ممکن است فرد هنگام راه رفتن در خواب دچار زمینخوردن یا برخورد با اشیا شود. همچنین، برای پیشگیری از آسیب به کودکتان، محیط خواب را ایمن نگه دارید و موانع خطرناک را از مسیرش دور کنید.
چرا برخی افراد با چشم باز خوابگردی میکنند اما چیزی به یاد نمیآورند؟
در خوابگردی، فرد در مرحله خواب عمیق قرار دارد و مغزش بهطور کامل بیدار نیست. بنابراین، ممکن است چشمهایش باز باشند، اما هشیاری کاملی نداشته باشد. به همین علت، مغز خاطرات این رفتارها را ثبت نمیکند و فرد معمولاً پس از بیدار شدن چیزی از آن به یاد نمیآورد.
راه رفتن در خواب در چه سنی شایعتر است؟
حالت راه رفتن در خواب کودکان بیشتر و بهویژه در سنین حدود ۴ تا ۸ سالگی شایع است و بسیاری از کودکان با رشد و تکامل سیستم عصبی بهتدریج آن را پشت سر میگذارند.
آیا برای درمان خوابگردی داروی خاصی وجود دارد؟
معمولاً پزشکان برای خوابگردی داروی خاصی تجویز نمیکنند و در ابتدا روشهایی مانند بهبود بهداشت خواب و کاهش استرس را پیشنهاد میدهند. با این حال، در موارد شدید یا مکرر، پزشک ممکن است داروهایی مانند ملاتونین یا برخی داروهای آرامبخش را تجویز کند.
برای مشکل خوابگردی چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر حالت راه رفتن در خواب کودکان بهطور مکرر رخ دهد، باعث بروز آسیب یا رفتارهای خطرناک شود، یا خواب و زندگی روزانه فرد را مختل کند، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
همچنین، در صورت همراه بودن خوابگردی با علائمی مانند اختلال تنفس، تشنج یا خستگی شدید روزانه هم باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
منبع: rch
- عوارض کم تحرکی در کودکان: کمتحرکی و بیتحرکی و مشکلات...
- اختلال خواندن چیست: علائم، علل و روشهای درمان
- وسواس در کودکان: علت و علائم + روش تشخیص و...
- چالش های تک فرزندی در کودکان: 17 معایب تک فرزندی...
- بازی برای تقویت هوش هیجانی کودکان: 24 بازی عالی و...
- تربیت کودک شاد: مزایا + 30 راهکار طلایی برای پروش...
