عوارض عدم درمان بیش فعالی: پیامدهای ADHD در کودکان

عوارض عدم درمان بیش فعالی می‌توانند جوانب مختلف زندگی فرزندتان را تحت تأثیر قرار دهند؛ از تحصیلشان در مدرسه گرفته تا روابطشان با دوستان و معلمان، کاهش عزت‌نفس و حتی مصرف کردن مواد مخدر! در واقع، عوارض عدم درمان ADHD و عوارض بیش فعالی در صورت تداوم علائم، می‌تواند در بزرگسالی کودک آینده شغلی و توانایی او برای مدیریت زندگی روزمره‌اش را به خطر بیندازد. بنابراین، شما در مقام پدر و مادر کودک، اول باید این علائم را تشخیص بدهید، بعد سعی کنید که هرچه زودتر آنها را درمان کنید. اگر شما در این زمینه به دنبال کمک تخصصی می‌گردید، مشاوران حرفه‌ای ما در وب سایت روانشناس کودک مامانی نو خوشحال می‌شوند که به شما راهنمایی‌های لازم را بدهند. اما حالا بیایید که به سراغ مشکل ADHD و خطرات عدم درمان بیش فعالی در کودکان برویم.

اهمیت درمان اختلال بیش فعالی و نقص توجه در کودکی

تمرکز نداشتن در مدرسه و افت تحصیلی، درست ارتباط برقرار نکردن با همسالان و اعتماد به نفس پایین تنها چند تا از عوارض عدم درمان بیش فعالی و نقص توجه برای فرزندتان می‌توانند باشند. اگرچه مواردی که ذکر شد ممکن است تا حدودی به دلیل شیطنت نیز باشد که بهتر است والدین از تفاوت بیش فعالی و شیطنت در کودکان آگاه باشند.

همچنین، بررسی‌هایی در مورد عوارض بیش فعالی درمان نشده در کودکان مدرسه‌ای نشان می‌دهند که تقریباٌ بیش از 40 درصد آنها روند مدرسه رفتنشان به تعلیق افتاده و حدود 30 درصدشان دبیرستان را تمام نکرده‌اند.

بنابراین، همه این‌ها نشان می‌دهند که بیش فعالی و نقص توجه یک عارضه جدی در کودکان است و درمان نکردن آن می‌تواند نه تنها در دوران کودکی و نوجوانی، بلکه در آینده آنها هم تاثیر منفی زیادی داشته باشد.

عوارض عدم درمان به موقع بیش فعالی و نقص توجه 

پیامدهای عدم درمان بیش فعالی از جنبه‌های گوناگون می‌توانند فرزند شما را تحت تاثیر قرار دهند که مهمترین آنها شامل این موارد می‌شوند:

1. عوارض عدم درمان ADHD بر تحصیل کودک

کودکانی که مشکل ADHD یا اختلال بیش فعالی و نقص توجه دارند برایشان سخت است که روی فعالیت‌ها و درس‌ها تمرکز کنند. از طرف دیگر، آنها به خاطر بی‌توجهی یا هیجانات بیش از حد با دیگران تجربه منفی دارند. در همین راستا بهتر است در مورد نحوه رفتار با کودک بیش فعال اطلاعات کافی را داشته باشید.

در نتیجه، خیلی‌هایشان مایل نیستند که به مدرسه بیایند یا اگر هم درس بخوانند، خوب نمی‌توانند روی آنها تمرکز کنند؛ به همین دلیل، اگر شما به این مشکل آنها توجه نکرده و آن را درمان نکنید، افت عملکرد تحصیلی یکی از عوارض عدم درمان بیش فعالی در فرزندتان خواهد بود.

2. اثرات اجتماعی و عاطفی

کودکان بیش فعال به خاطر توجه نکردن به حرف‌های دیگران یا زود واکنش نشان دادن اصولاً رفتارشان با آنها متفاوت است. برای همین هم کسانی که متوجه این مسئله نشوند، ممکن است آنها را به چشم متفاوت یا عجیب و غریب ببینند.

بنابراین، این مسئله باعث می‌شود که اعتماد به نفس این کودکان در ارتباط با دیگران کم شود و از لحاظ عاطفی ضربه ببینند.

وقتی بیش‌فعالی را فقط یک شیطنت می‌بینیم!

شناخت رفتار کودک و نحوه واکنش والد، می‌تواند مسیر رابطه و تربیت را تغییر دهد. دوره والدگری ماهرانه برای والدینی است که می‌خواهند لجبازی، بی‌قراری و چالش‌های رفتاری کودک را بهتر مدیریت کنند و ارتباط مؤثرتری با او بسازند.

← مشاهده دوره والدگری ماهرانه

3. اختلالات سلامت روان از عوارض بیش فعالی درمان نشده

وقتی کودک با دوستانش رابطه خوبی ندارد، به او حس ایزوله بودن و افسردگی می‌دهد.

وقتی که کودک به خاطر اختلال بیش فعالیش نتواند روی درس هایش تمرکز کند، نمره خوبی هم در آنها نمی‌گیرد. در نتیجه، این مسئله به مرور زمان باعث ایجاد استرس و اضطراب در او می‌شود. بنابراین، اختلالات سلامت روان این چنینی از جمله عوارض عدم درمان بیش فعالی در کودکان هستند.

4. مشکل در ارتباطات

یکی از رایج‌ترین علائم کودکان مبتلا به ADHD این است که آنها نمی‌توانند احساسات منفی خود را کنترل کنند. بنابراین، در ارتباط با دیگران ممکن است بدون فکر عصبانی شوند یا حرکاتی از خودشان بروز دهند که طرف مقابل را ناراحت می‌کند.

همچنین، این مشکل پیش فعالی و این علائم باعث می‌شوند که آنها در گروه نتوانند با همسالان خودشان کنار بیایند. در نتیجه، مشکلات بیش فعالی درمان نشده می‌توانند خود را در ارتباطات آنها هم نشان دهند.

5. اعتماد بنفس پایین از پیامدهای عدم درمان بیش فعالی

زمانی که کودک بیش فعال نمره خوبی در مدرسه نمی‌گیرد و همسالانش او را به خاطر رفتارش مسخره می‌کنند، تلقین‌های منفی در ذهنش شکل می‌گیرد. برای مثال، او با خود می‌گوید: «من نمی‌توانم در هیچ کاری موفق بشوم!» یا «کسی من را دوست ندارد.»

بنابراین، شکل گرفتن احساسات منفی و اعتماد به نفس پایین یکی از عوارض عدم درمان بیش فعالی و نقص توجه در کودکان است.

6. افزایش احتمال اعتیاد و رفتارهای ریسک پذیر

با اینکه بیش فعالی و نقص توجه خودش مستقیماً باعث معتاد شدن نمی‌شود، اما درمان نکردن آن می‌تواند کشیده شدن کودک به این راه در نوجوانی و جوانی را زیاد کند. برای نمونه، وقتی کودک مدام در مدرسه با شکست مواجه شده و یاد نگرفته باشد که با این احساسات به خوبی کنار بیاید، در آینده به سراغ رفتارهای ریسک‌پذیرتر می‌رود.

رو آوردن به مصرف مواد مخدر هم می‌تواند راهی برای او باشد تا از مشکلات عاطفی و خانوادگی‌اش فرار کند. بنابراین، عوارض درمان نکردن بیش فعالی و نقص توجه خطیر هستند و می‌توانند از این لحاظ زندگی کودک را خراب کنند.

7. مشکلات شغلی از عوارض عدم درمان ADHD

بی‌نظم بودن، بی‌توجهی در انجام کارها و تاخیر به سر کار رفتن، همه از علائمی هستند که بزرگسالان به خاطر درمان نکردن بیش فعالی در کودکی می‌توانند از خود بروز دهند. بنابراین، یکی از عوارض عدم درمان بیش فعالی و نقص توجه در بزرگسالی این است که افراد دچار مشکلات شغلی جدی می‌شوند که می‌تواند آینده حرفه‌ای آنها را به خطر بیندازد.

8. افزایش خطر ابتلا به افسردگی

تجربه کردن مکرر شکست‌های عاطفی و تحصیلی در طول دوران کودکی فشار روانی زیادی را بر روی کودک می‌گذارد. در نتیجه، او فکر می‌کند که در زندگی هیچ کاره‌ای نمی‌شود و همه از او بدشان می‌آید.

برای همین، وقتی کودک این احساسات منفی را مدام تجربه می‌کند، ریسک بروز افسردگی در او زیاد خواهد شد که از عواقب عدم درمان بیش فعالی است.

9. مشکلات مالی

بسیاری از کودکان مبتلا به ADHD ممکن است در آینده و در مسائل مالی مشکل داشته باشند. این به خاطر آن است که این کودکان به خاطر کنترل نکردن هیجاناتشان ممکن است خریدهای غیر ضروری انجام دهند یا بیش از حد توانشان خرج کنند.

بنابراین، مدیریت نادرست منابع مالیشان می‌تواند آنها را در قرض بیندازد. برای همین هم مشکلات مالی یکی از عوارض عدم درمان بیش فعالی و نقص توجه است.

10. رفتارهای پرخطر

از انجایی که کودکان بیش فعال نمی‌توانند عصبانیت و واکنش‌های منفی خود را خیلی راحت کنترل کنند، احتمال ورود آنها به فعالیت‌های پرخطر هم بیشتر است. برای مثال، اگر همکلاسی‌شان آنها را کمی ناراحت کرده باشد، بدون فکر به عواقب رفتار خود ممکن است او را بزنند و با او دعوا کنند.

متاسفانه، اگر آنها یاد نگیرند که در کودکی بیش فعالی خود را درمان کرده و این رفتارها را کاهش دهند، در بزرگسالی هم به همین رویه ادامه می‌دهند.

11. مشکلات قانونی

در لحظه و بر اساس احساسات تصمیم گرفتن و فکر نکردن به عواقب دیگر، می‌تواند کودکان و نوجوانان را در دردسرهای بزرگ‌تری بندازد که پیگرد قانونی هم می‌تواند برایشان داشته باشد. فرض کنید کودک یا نوجوان مبتلا به ADHD به خاطر کنترل نکردن هیجانات خود به کسی آسیب می‌زند یا اموال او را تخریب می‌کند.

همه این‌ها پیگرد قانونی دارد و می‌تواند از لحاظ قانونی برای او دردسرساز شود. بنابراین، عوارض عدم درمان بیش فعالی برای کودکان می‌توانند منجر به گرفتاری آنها در مشکلات قانونی هم شوند.

12. کاهش کیفیت زندگی

انباشته شدن علائم بیش فعالی در زندگی کودک احساس کلی او از زندگیش را منفی‌تر می‌کنند. اما چرا؟ اگر کودک شما به خاطر علائم بیش فعالیش نمره‌های بد بگیرد، معلم او را سرزنش می‌کند.

از سوی دیگر هم او با دوستانش رابطه خوبی در مدرسه ندارد، چون عجولانه واکنش نشان می‌دهد و آنها مدام او را دست می‌اندازند و در خانه هم از طرف والدین توبیخ می‌شود. بنابراین، همه این‌ها باعث می‌شوند که او حس منفی به زندگی داشته باشد و فکر کند که اصلاً زندگیش سرشار از خوشی نیست و هیچ افق مثبتی ندارد.

13. تعاملات منفی والدین و فرزند

وقتی والدین به علائم ADHD کودکان خود خیلی توجه نکنند و در عوض این را بخشی از شخصیت او بدانند که غیر قابل تغییر است، مدام با او تنش خواهند داشت. حالا این تنش‌ها می‌خواهد به دلیل عملکرد ضعیف کودک مبتلا به ADHD در مدرسه یا ارتباط با همسالانش باشد و اینکه کودک در زمان صحبت کردن با پدر و مادر بد واکنش نشان می‌دهد.

در هر صورت، پرخاشگری کودک به والدین و تنش بین آنها از جمله عوارض عدم درمان بیش فعالی است که والدین باید هرچه سریع‌تر برای برطرف کردنش بکوشند.

14. افزایش میزان مرگ و میر

شاید در اول چنین چیزی دور از ذهن برسد، اما یکی از خطرات عدم درمان بیش فعالی افزایش میزان مرگ و میر در کودکان و نوجوانان است. می‌پرسید چرا؟ به خاطر اینکه کودکان و نوجوانان مبتلا به ADHD نسبت به کودکان دیگر بیشتر در معرض رفتارهای پرخطر قرار می‌گیرند.

برای مثال، آنها به خاطر کنترل نکردن درست احساساتشان ممکن است وارد دعواها شوند و مواد مخدر را زیاد مصرف کنند و کارهایی انجام دهند که جانشان را به خطر می‌اندازد.

15. عوارض عدم درمان ADHD بر عزت نفس کودک

اینکه کودک اغلب در مدرسه نتواند عملکرد خوبی داشته باشد و از معلم تذکر بگیرد، برای او می‌تواند شکست روحی بزرگی باشد. اما به غیر از این، در خانه هم والدین ممکن است او را درک نکنند و این افت تحصیلی او را به حساب لجبازی و بی‌مسئولیتی بگذارند.

به این صورت، کودک فکر می‌کند که مشکلی که دارد غیر قابل حل است، شخصیت او یک شخصیت بازنده است و هیچ کاری را نمی‌تواند خوب انجام دهد. در نتیجه، کاهش عزت نفس یکی از عوارض عدم درمان بیش فعالی در کودکان است.

16. عوارض عدم درمان بیش فعالی بر ابتلا به بیماری‌های دیگر

خیلی از اختلالات و بیماری‌های روانی کودکان می‌تواند به خاطر مشکلات بیش فعالی درمان نشده در آنها باشد. در صورتی که کودکان نتوانند در مدرسه با دوستان خود خوب ارتباط برقرار کنند، احساس تنهایی و در موارد شدیدتر افسردگی خواهند کرد.

همچنین، عملکرد بد تحصیلی و انتظارات والدین استرس و اضطراب را در آنها افزایش می‌دهد. علاوه بر این، بنابر تحقیقات انجام شده، رابطه مستقیمی بین مشکلات روحی و استرس و ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن وجود دارد.

بنابراین، هر چقدر که کودک استرس مزمن و اضطراب بیشتری در زندگیش داشته باشد، احتمال ابتلای او به بیماری‌های جسمی هم بیشتر خواهد شد که به خاطر سیستم ایمنی ضعیفش خواهد بود.

خطرات و عوارض عدم درمان بیش فعالی در کودکان در بلندمدت

اگر علائم بیش فعالی کودک زود برطرف نشوند، در آینده برای او مشکلات جدی به وجود می‌اورند. برای مثال، وقتی که واکنش‌های تند و بدون فکر و تمرکز نکردن کودک تا بزرگسالی ادامه پیدا کنند، او در آن زمان در محیط کار، روابط عاطفی و اجتماعی و حتی مسائل مالیش هم مشکل پیدا می‌کند.

به همین دلیل است که عوارض عدم درمان بیش فعالی را نباید دست کم گرفته و از همان اول پدر و مادر باید برای درمان آنها تلاش کنند. در همین راستا والدین با انجام بازی های مخصوص برای کودکان بیش فعال می توانند به افزایش تمرکز و مهارت کودک کمک کنند.

خطرات رایج بیش فعالی درمان نشده در نوجوانان

نوجوانان مبتلا به بیش فعالی در مقطع دبیرستان هم مشکلات تحصیلی خواهند داشت.

در صورتی که والدین مشکلات بیش فعالی کودکان را در همان دوره حل نکنند، این مشکلات به نوجوانی آنها هم کشیده می‌شود. نوجوانان بیش فعال ممکن است با خیلی از دوستان و مربیان خود در مدرسه مشکل داشته باشند.

علاوه بر این، وقتی که به سن رانندگی برسند، به خاطر عدم تمرکز یا نشان دادن واکنش‌های هیجانی احتمال رخ دادن حوادث ناگوار برای آنها زیاد است. از طرف دیگر، این نوجوانان بیشتر گرایش به فعالیت‌هایی مثل مصرف سیگار، الکل یا حتی روابط جنسی خطرناک دارند.

نقش والدین در حمایت از فرزندان و درمان بیش فعالی

به عنوان والدین و حامیان اصلی فرزندتان، شما نقش مهمی در درمان بیش فعالی او می‌توانید داشته باشید. به یاد داشته باشید که عوارض عدم درمان بیش فعالی زندگی کودک را نه تنها در دوران خردسالی، بلکه در دوران بزرگسالی او هم دستخوش تغییرات منفی می‌کنند. بنابراین، شما می‌توانید با انجام اقدامات زیر به برطرف کردن بیش فعالی او کمک کنید:

ارتباط بین ADHD و اختلالات روانی دیگر

ADHD معضلی است که به طور همه جانبه زندگی کودک را تحت تاثیر قرار می‌دهد. به خاطر این عارضه، کودک در مدرسه و در خانه روی درس خواندن تمرکز نمی‌کند. برای همین، نمره‌های خوبی هم نمی‌گیرد و احساس یاس و نومیدی در مورد عملکرد تحصیلیاش دارد.

از سوی دیگر، او به خاطر نشان دادن واکنش‌های تند منفی با دوستانش خیلی دعوا می‌کند و از طرف آنها در مدرسه طرد می‌شود. بنابراین، احساساتی مثل انزوای اجتماعی و طرد شدن را دارد که منجر به ایجاد یک حس استرس و اضطراب از محیط مدرسه می‌شود. به این صورت، علائم ADHD می‌توانند باعث بروز اختلالات روانی دیگر در کودک شوند.

چه زمانی باید برای درمان بیش فعالی اقدام کرد؟

اگر این نشانه‌ها تکرار شدند و عملکرد کودک در جنبه‌های مختلف زندگی از جمله تحصیل و روابط اجتماعی را تحت تاثیر قرار دادند، باید جدا برای درمان آن اقدام کنید.

علائم معمول ADHD در کودکان شامل بی‌توجهی، بی‌قراری، عجله در انجام کارها، فراموش‌کاری و انجام اشتباهات ناشی از بی‌دقتی است. با این حال، حواستان باشد که اگر فقط یکی از این علائم را مشاهده می‌کنید،

به این معنی نیست که حتماً کودکتان ADHD دارد. وقتی باید نگران این مسئله در کودکتان باشید که می‌بینید در خانه و مدرسه و در فضای اجتماعی این علائم در زندگی کودک اختلال به وجود می‌آورند.

برای درمان بیش فعالی چه زمانی به پزشک رجوع کنیم؟

در صورتی که در اکثر اوقات کودک شما در مدرسه نمره‌های خوبی نمی‌گیرد یا می‌بینید که بی‌توجه است و آرام و قرار ندارد، بهتر است که به متخصص مراجعه کنید. همچنین، اگر او در خانه و در رابطه با دوستان خود روابط پر تنشی دارد و واکنش‌های تند و منفی زیادی از خودش نشان می‌دهد، باید او را برای ارزیابی و درمان پیش متخصص ببرید.

به طور کلی، عوارض عدم درمان بیش فعالی می‌توانند با بالا رفتن سن کودک بدتر شوند. بنابراین، اگر شما چنین علائمی را مشاهده کردید، باید سریع برای درمانشان اقدام کنید.

دلایل عدم درمان بیش فعالی چیست؟

عاقبت بچه های بیش فعال در صورت درمان نکردن، می‌تواند ناگوار باشد. اما دلایلی هم وجود دارند که والدین آنها به سراغ برطرف کردن مشکل نمی‌روند:

• مشکلات مالی: هزینه بالای درمان ممکن است مانع مراجعه والدین به متخصص شود.
• ترس از دارو: دغدغه درباره عوارض دارو می‌تواند درمان را به تأخیر بیندازد.
• ترس از برچسب اجتماعی: نگرانی از قضاوت دیگران باعث اجتناب از درمان می‌شود.
• اشتباه با اضطراب یا افسردگی: علائم ADHD ممکن است به اختلالات دیگر نسبت داده شوند.
• پنهان کردن علائم: برخی کودکان، به‌ویژه دختران، علائم خود را در محیط‌های اجتماعی کمتر نشان می‌دهند.

سوالات متداول در خصوص عوارض عدم درمان بیش فعالی

در رابطه با عوارض عدم درمان بیش فعالی در کودکان شاید شما این سوالات را داشته باشید:

اگر بیش فعالی درمان نشود چه عواقبی دارد؟

کاهش عملکرد کودک در تحصیل، افزایش تنش روابط او با دیگران، بروز مشکلات روانی مثل استرس، اضطراب و کاهش عزت و اعتماد به نفس چند تا از عوارض درمان نکردن بیش فعالی هستند.

عواقب بیش فعالی در بزرگسالی چیست؟

عوارض عدم درمان بیش فعالی می‌تواند بر جنبه‌های متفاوت زندگی کودک در بزرگسالی تاثیر بگذارد. برای مثال، مشکلات شغلی و مالی و در روابط عاطفی و زناشویی یک جنبه مهم هستند. همچنین، فرد ممکن است مواد مخدر و الکل را بیش از حد مصرف کرده و وارد روابط جنسی با ریسک بالا شود.

آیا فرد بیش فعال می‌تواند موفق باشد؟

بله. درمان به‌موقع این اختلال می‌تواند علائم آن را کاهش داده و شرایط زندگی کودک را بهتر کند. به این صورت، درمان مناسب و تشخیص به موقع می‌تواند بسیاری از عادات زندگی او در بزرگسالی را بهتر کند.

آیا بچه‌های بیش فعال بهبود پیدا می کنند؟

بله. درمان و حمایت مناسب می‌توانند به کاهش علائم ADHD و بهبود عملکرد تحصیلی، اجتماعی و خانوادگی کمک کنند. علائم برخی کودکان با افزایش سن کمتر می‌شوند، اما در بعضی افراد تا نوجوانی یا بزرگسالی ادامه می‌یابند. تشخیص به‌موقع فرصت مداخله و حمایت را فراهم می‌کند.

پیشرفت تحصیلی کودکان ADHD چطور خواهد بود؟

بر اساس تحقیقات انجام شده ۳۰ درصد از کودکان مبتلا به بیش فعالی نمی‌توانند دوران مدرسه را تمام کنند. همچنین، تحقیقات نشان می‌دهند که ۶۰ درصد از چنین کودکانی هم در مدرسه مشکلات تحصیلی دارند.

مهمترین عوارض عدم درمان بیش فعالی چیست؟

داشتن مشکلات زیاد در روابط بین فردی و در خانواده، پایین آمدن کارکرد کودک در مدرسه، عزت نفس کم، روی آوردن به رفتارهای پر ریسک و داشتن مشکلات مالی در آینده از جمله مهم‌ترین عوارض عدم درمان بیش فعالی در کودکان هستند.

منبع: creativelives

دوره والدگری ماهرانه