ترس از شکست در کودکان: علت‌ها و راهکارهای مقابله

ترس از شکست در کودکان حالتی است که در آن کودک، شکست یا اشتباه را نه به‌عنوان بخشی طبیعی از فرایند یادگیری، بلکه به‌عنوان اتفاقی تهدیدکننده برای توانایی و ارزشمندی خود تجربه می‌کند؛ به همین دلیل ممکن است پیش از انجام یک فعالیت دچار نگرانی شود، از موقعیت‌های چالش‌برانگیز اجتناب کند یا برای جلوگیری از اشتباه، تلاش افراطی داشته باشد. شدت این واکنش به عواملی مانند کمال‌گرایی، فشار برای موفقیت، تجربه شکست‌های مکرر، انتقاد شدید و نحوه واکنش والدین و معلمان به اشتباهات بستگی دارد. ترس از شکست می‌تواند به شکل‌های مختلفی مانند اضطراب، اجتناب، کاهش اعتمادبه‌نفس و مشکلات هیجانی بروز کند.

شناخت درست ترس از شکست در بچه ها به والدین می‌آموزد تا میان یک ناراحتی طبیعی پس از شکست و الگویی که نیاز به توجه بیشتری دارد، تفاوت بگذارند. از سوی دیگر، تحمل شکست در کودکان مهارتی مهم برای یادگیری، حل مسئله و سازگاری با چالش‌های زندگی است نه نشانه‌ای از ناتوانی یا بی‌ارزشی. در این مطلب از بلاگ روانشناس کودک مامانی نو به ویژگی ها، دلایل و راه های کنترل و کاهش ترس از شکست در کودکان پرداخته ایم.

ترس از شکست در کودکان به چه معناست؟

ترس از شکست در کودکان زمانی از یک واکنش طبیعی فراتر می‌رود که نگرانی از اشتباه، کودک را به اجتناب از چالش، کمال‌گرایی یا تلاش افراطی سوق دهد و فرصت یادگیری و تجربه را محدود کند.

همه کودکان گاهی از باختن در یک بازی، گرفتن نمره پایین یا اشتباه کردن در برابر دیگران ناراحت می‌شوند؛ این واکنش به‌خودی‌خود نشانه مشکل روان‌شناختی نیست. پس ترس از شکست در کودکان به چه معناست؟  به این معنا که نگرانی از نتیجه، آن‌قدر پررنگ شود که کودک به جای تمرکز بر یادگیری و تجربه کردن، بیشتر درگیر جلوگیری از اشتباه باشد.

در این وضعیت، کودک ممکن است شکست را نشانه «باهوش نبودن»، «ضعیف بودن» یا ناامید کردن دیگران تفسیر کند و برای محافظت از تصویر خود، به اجتناب، کمال‌گرایی یا تلاش افراطی روی بیاورد. در ادبیات روان‌شناسی انگیزش، ترس از شکست با گرایش به اهداف اجتنابی ارتباط دارد؛ یعنی فرد به جای حرکت به سمت موفقیت، بخش زیادی از رفتار خود را صرف دور ماندن از شکست می‌کند.

چه ویژگی‌هایی نشان‌دهنده ترس از شکست در کودکان است؟

واکنش کودکان به شکست یکسان نیست و گاهی دو کودک با سطح مشابهی از توانایی، رفتار کاملاً متفاوتی در برابر یک اشتباه نشان می‌دهند. تحمل شکست در کودکان را بهتر است در قالب مجموعه‌ای از رفتارها و واکنش‌های هیجانی بررسی کرد. یکی از این واکنش‌ها، خشم و عصبانیت پس از تجربه شکست است و کاهش خشم حاصل از شکست در کودکان می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا احساسات خود را بهتر بشناسند و واکنش مناسب‌تری در موقعیت‌های دشوار نشان دهند:

1. تلاش مداوم

در نگاه اول، تلاش زیاد ممکن است نشانه پشتکار و انگیزه بالا به نظر برسد، اما گاهی هم نشان ملموس ترس از شکست در کودکان است! گاهی کودک برای رسیدن به موفقیت تلاش نمی‌کند، بلکه می‌کوشد به هر قیمتی از تجربه شکست جلوگیری کند.

2. اجتناب از شکست خوردن

برخی کودکان برای اینکه با احساس ناخوشایند شکست مواجه نشوند، از اساس وارد موقعیت رقابتی یا چالش‌برانگیز نمی‌شوند. کودکانی که تحمل باخت ندارد ممکن است از شرکت در مسابقه، جواب دادن در کلاس، امتحان کردن یک بازی جدید یا انجام فعالیتی که احتمال اشتباه در آن وجود دارد خودداری کنند.

3. پذیرش شکست

واکنش کودک بلافاصله پس از شکست، اطلاعات مهمی درباره رابطه او با اشتباه نشان می‌دهد. باتوجه به بحث ترس از کودکان،اتفاقا بی‌تفاوتی نشانی از پذیرش شکست نیست. چون هر آدم سالمی بعد از شکست ناراحت می‌شود. تفاوت اصلی در این است که آیا کودک می‌تواند بعد از تجربه ناکامی، احساس خود را مدیریت کند، نتیجه را بپذیرد و دوباره برای تلاش آماده شود یا خیر.

4. استرس

وقتی نتیجه یک فعالیت برای کودک بیش از اندازه مهم می‌شود و او احساس کند کنترل کافی بر آن ندارد، احتمال بروز واکنش‌های استرس‌زا افزایش پیدا می‌کند. عدم تحمل شکست در کودکان می‌تواند با نگرانی مداوم درباره نتیجه، تنش پیش از امتحان یا مسابقه، بی‌قراری و دشواری در تمرکز همراه باشد. در برخی کودکان، فشار روانی حتی به شکل علائم جسمانی مانند دل‌درد، سردرد یا احساس تنش ظاهر می‌شود.

5. اضطراب

ترس از شکست در کودکان گاهی به شکل اضطراب قبل از شکست، آغاز می‌شود؛ یعنی ذهن او مدام نتیجه منفی احتمالی را پیش‌بینی می‌کند. کودک ممکن است بارها بپرسد «اگر نتونم چی؟» یا پیش از شروع فعالیت از شکست خود مطمئن باشد.

6. افسردگی

تداوم احساس شکست یا برداشت منفی از توانایی‌های خود می‌تواند در برخی کودکان با مشکلات هیجانی همراه شود. البته در مورد ارتباط ترس کودک از شکست و مشکل افسردگی، باید گفت که این مووضع زمانی نگران‌کننده‌ است که با الگوهایی مانند احساس بی‌ارزشی، از دست دادن میلی و رغبت به فعالیت‌های مورد علاقه، کناره‌گیری، ناامیدی یا افت قابل توجه عملکرد همراه و ادامه‌دار شود.

7. انزوا

وقتی کودک احساس کند ممکن است در برابر دیگران اشتباه کند یا مورد قضاوت قرار بگیرد، ممکن است ترجیح دهد اصلاً در موقعیت اجتماعی یا رقابتی حاضر نشود. ترس از شکست در کودکان در این حالت می‌تواند به کناره‌گیری از فعالیت‌های گروهی، کمتر صحبت کردن در جمع، خودداری از پاسخ دادن در کلاس یا اجتناب از بازی‌هایی که نتیجه آنها برای دیگران قابل مشاهده است منجر شود.

8. عزت نفس پائین

ترس از شکست در بچه ها زمانی به عزت نفس پائین گره می‌خورد که دلیل شکست را دائما به ویژگی‌های ثابت خود نسبت دهندو به تدریج بین «من در این کار موفق نشدم» و «من آدم ناتوانی هستم» تفاوتی نبیند. چنین تفسیری می‌تواند تصویر کودک از توانایی‌های خودش را تضعیف کند و باعث شود پیش از شروع یک فعالیت دشوار، موفقیت خود را بعید بداند.

9. تحمل کم در برابر انتقاد

واکنش شدید به اصلاح یا بازخورد نیز می‌تواند یکی از نشانه‌های مهم ترس از شکست در کودکان باشد؛ به‌خصوص زمانی که کودک بازخورد را نه درباره عملکرد یک کار، بلکه درباره ارزش شخصی خود برداشت کند.

10. ترس از ابراز ایده ها و ابراز وجود

اگر اشتباه کردن باعث قضاوت یا تمسخر او شود، قطعا در چنین شرایطی نمی‌توان انتظار فرزند جسوری را داشت. تحت این شرایط آستانه تحمل شکست در کودکان بسیار پایین آمده و ممکن است آنها را تا مدت‌ها سرخورده و منزوی کند.

دلایل ترس از شکست در کودکان چیست؟

عواملی مانند انتظارات بیش از حد والدین، کمال‌گرایی، مقایسه اجتماعی، فشار فرهنگی برای موفقیت، کمبود توجه و واکنش‌های تنبیهی یا تحقیرآمیز می‌توانند زمینه شکل‌گیری ترس از شکست در کودکان را فراهم کنند.

ترس از شکست در کودکان حاصل یک علت واحد نیست، بلکه از تعامل ویژگی‌های فردی کودک با محیط خانواده، مدرسه و جامعه شکل می‌گیرد. عواملی مانند کمال‌گرایی، حساسیت بالا به ارزیابی دیگران، انتظارات بیش از حد، تجربه مکرر انتقاد یا تنبیه و این باور که ارزش کودک به موفقیت‌های او وابسته است، می‌توانند احتمال شکل‌گیری ترس از شکست را افزایش دهند.

تاثیرات فرهنگی و اجتماعی

نگرش جامعه نسبت به موفقیت، رقابت و اشتباه می‌تواند در شکل‌گیری نگرش کودک به شکست نقش داشته باشد. در محیطی که موفقیت تحصیلی، رتبه، برنده شدن یا مقایسه با دیگران بیش از فرایند یادگیری ارزش‌گذاری می‌شود، تحمل شکست در کودکان دشوارتر می‌شود. کودک در چنین فضایی ممکن است به تدریج این پیام را دریافت کند که «موفق بودن یعنی ارزشمند بودن» و در نتیجه، شکست را نه یک تجربه موقت، بلکه نشانه ضعف خود بداند.

نوع تربیت و انتظارات والدین از فرزندان

رفتار والدین فقط از طریق دستورهای مستقیم بر کودک اثر نمی‌گذارد؛ کودک از واکنش آنها به نمره، مسابقه، اشتباه و شکست نیز یاد می‌گیرد که موفقیت چه معنایی دارد.  که وقتی والدین استانداردهای بالایی را تعیین می‌کنند، کم کم ترس از شکست در کودکان تقویت و موفقیت امری دستنیافتنی می‌شود.

کمال گرایی

تلاش برای رسیدن به استانداردهای بالا و کمال‌گرایی خیلی متفاوت است؛ و اگر ارزشمندی فرد به برآورده کردن این استانداردها گره بخورد، مسئله ترس از شکست در کودکان شکل می‌گیرد. عملا کودکانی که تحمل باخت ندارد قربانی اصطلاحا کمال گرایی هستند. آنها بخاطر اشتباه کردن، قضاوت شدن، قرار گرفتن در جایگاه دوم و مواردی از این قبیل دست به هیچ‌کاری نمی‌زنند.

کمبود توجه

نیاز کودک به دیده شدن و دریافت توجه، بخشی طبیعی از رشد اجتماعی و عاطفی او است. ترس از شکست در کوکانی که به اندازه کافی دریافت توجه مثبت، تشویق، گفت‌وگو و بازخورد سازنده دارند، راهی ندارد.

آزار جسمی و روانی (تمسخر، تنبیه، جریمه‌های سنگین و غیره)

وقتی اشتباه کودک با تحقیر، تمسخر، تهدید، تنبیه نامتناسب یا تنبیه بدنی همراه شود، شکست می‌تواند برای او معنایی فراتر از «نتیجه نامطلوب» پیدا کرده و به تجربه‌ای تهدیدکننده تبدیل شود. عدم تحمل شکست در کودکان در چنین شرایطی با اجتناب از موقعیت‌های چالش‌برانگیز، پنهان کردن اشتباهات، دروغ گفتن برای فرار از پیامدها یا واکنش هیجانی شدید همراه است. برای پی بردن به اهمیت تنظیم هیجان در کودکان حتما مطلب بلاگ را بخوانید.

نحوه کاهش ترس از شکست در کودکان چگونه است؟

کمک به کاهش ترس از شکست در کودکان به معنای حذف کامل ناراحتی کودک از باخت یا اشتباه نیست؛ هدف، تغییر معنایی است که کودک به شکست می‌دهد. کودک باید به تدریج یاد بگیرد که شکست یک نتیجه موقت و قابل بررسی است، نه قضاوتی درباره ارزش یا توانایی کلی او.

1. همدلی با احساسات کودک

اولین قدم برای مهار ترس از شکست در کودکان، این نیست که آنها را سریع متقاعد کنیم «چیزی نشده»؛ برای مغز کودک، چیزی شده و فعلاً همان چیزی است که اهمیت دارد. والد می‌تواند ابتدا احساس کودک را نام‌گذاری و اعتباردهی کند. پژوهش‌های جدید نشان داده‌اند که شناخت روشن احساس کودک، به‌ویژه هنگامی که با همکاری والد و کودک برای مدیریت مشکل همراه شود، با ترس کمتر از اشتباه ارتباط دارد.

2. به کودکان کمک کنید درک کنند که اشتباه کردن بخش طبیعی و ضروری یادگیری است

یادگیری واقعی تقریباً همیشه شامل آزمون، خطا، اصلاح و تلاش دوباره است؛ برای مقابله ترس از شکست در کودکان، بهتر است والدین به جای گفتن جمله‌های کلی مانند «اشتباه کردن اشکالی ندارد»، درباره نقش واقعی خطا در یادگیری صحبت کنند. برای مثال، می‌توان پرسید: «فکر می‌کنی این اشتباه چه چیزی به ما نشان داد که دفعه بعد می‌توانیم تغییرش دهیم؟».

3. تشویق کودکان به پذیرفتن ریسک‌های کوچک

برای کاهش ترس کودک از شکست لازم نیست او را ناگهان در موقعیتی قرار دهید که احتمال شکست در آن بسیار زیاد است. مواجهه تدریجی با چالش‌های کوچک معمولاً منطقی‌تر است؛ مثلاً صحبت کردن در جمع کوچک، امتحان کردن یک بازی جدید، پاسخ دادن به یک سؤال بدون اطمینان صددرصدی یا انجام کاری که کودک قبلاً از آن اجتناب می‌کرده است.

4. نگرش خود را نسبت به شکست تغییر دهید

کودک فقط از نصیحت والدین یاد نمی‌گیرد؛ او رفتار آنها را هم زیر نظر دارد. اگر بزرگسال بعد از یک اشتباه مدام خودش را سرزنش کند، شکست را فاجعه بداند یا دائماً از قضاوت دیگران بترسد، کودک نیز ممکن است همین الگو را بیاموزد. بنابراین، برای مغلوب کردن ترس از شکست در کودکان، والد می‌تواند درباره اشتباهات خودش با زبان واقع‌بینانه صحبت کند: «این کاری که انجام دادم نتیجه‌ای که می‌خواستم نداشت؛ ببینیم دفعه بعد چه چیزی را می‌توانم تغییر بدهم.»

5. تاکید روی تلاش کودک به جای توانایی‌ها

تعریف‌هایی مانند «تو خیلی باهوشی» ممکن است خوشایند باشند ولی دریچه‌ای برای ورود ترس از شکست در بچه ها است. چون اگر دائماً تنها بر توانایی ذاتی کودک تأکید شود، ممکن است شکست بعدی برای او تهدیدکننده‌تر شود؛ زیرا کودک می‌ترسد آن تصویری که از «باهوش بودن» خود ساخته، اشتباه بوده و خراب شود.

6. نشان دادن عشق و محبت بدون قید و شرط به کودک

کودک باید بداند رابطه عاطفی او با والدین وابسته به نمره، رتبه، برنده شدن یا عملکردش نیست. وقتی احساس شود با شکست محبت، توجه یا پذیرش والدین را از دست می‌دهند، طبیعی است که ترس از شکست در کودکان ریشه دوانده و برای جلوگیری از آن، فشار روانی بیشتری تجربه می‌خورند.

7. انجام تمرین «بدترین سناریوی ممکن»

وقتی کودک یاد می‌گیرد بدترین نتیجه یک شکست را بشناسد و برای مواجهه با آن راه‌حل پیدا کند، شکست از یک اتفاق مبهم و ترسناک به مسئله‌ای قابل مدیریت تبدیل می‌شود.

این تمرین باید متناسب با سن کودک و با هدف کاهش ابهام انجام شود، نه اینکه ذهن او را به سمت فاجعه‌سازی بیشتر ببرد. در زمینه تحمل شکست در کودکان می‌توان از کودک پرسید: «اگر در این مسابقه برنده نشوی، بدترین اتفاق واقعاً چیست؟ بعد از آن چه کار می‌توانی بکنی؟» سپس پیامد واقعی را از پیامد خیالی جدا کنید.

8. کمک به کودک برای تمرکز روی راه‌حل‌ها

پس از وقوع شکست، پرسش «چرا خرابش کردی؟» معمولاً اطلاعات زیادی تولید نمی‌کند، جز احتمالاً چند دقیقه سکوت بسیار سنگین خانوادگی. در ترس از شکست در کودکان بهتر است توجه کودک به مرحله بعد منتقل شود: «کدام قسمت خوب پیش رفت؟»، «کجا مشکل داشتیم؟» و «دفعه بعد چه چیزی را می‌توانیم تغییر دهیم؟»

9. صحبت با کودک درباره موفقیت و شکست

گفت‌وگو درباره موفقیت نباید فقط به این خلاصه شود که «چطور برنده شدی؟» و گفت‌وگو درباره شکست نیز نباید به «چرا باختی؟» محدود شود. درباره کودکانی که تحمل باخت ندارد، بهتر است والد به کودک کمک کند میان نتیجه و هویت خود تفاوت بگذارد؛ مثلاً «امروز در این بازی باختی» با «تو بازنده‌ای» تفاوت اساسی دارد.

10. در کنار زمین نخوردن، بلند شدن از زمین را نیز به او بیاموزید

هدف تربیت کودک نباید این باشد که او را از هر شکست احتمالی محافظت کنیم؛ چنین کاری عملاً امکان‌پذیر نیست و انسان هنوز برای حذف کامل ناکامی از زندگی، اختراع مناسبی نکرده است. مهارت مهم‌تر برای مقابله ترس از شکست در کودکان، این است که کودک یاد بگیرد پس از شکست چه کند: احساس خود را بشناسد، نتیجه را بپذیرد، علت مشکل را بررسی کند، از تجربه خود اطلاعات بگیرد و برای تلاش بعدی برنامه داشته باشد.

11. پل زدن از شکست به موفقیت را به کودک آموزش دهید

کودک برای عبور از شکست به موفقیت به چیزی بیشتر از جمله «دوباره تلاش کن» نیاز دارد. برای مغلوب کردن ترس از شکست در کودکان، لازم است والد به کودک نشان دهد که میان یک نتیجه ناموفق و تلاش بعدی یک مسیر قابل یادگیری وجود دارد.

برای مثال، اگر کودک در یک آزمون نتیجه مطلوبی نگرفته است، می‌توان به جای سرزنش کردن، ابتدا بررسی کرد که مشکل از کجا ناشی شده است: نداشتن تمرین، روش مطالعه نامناسب، بی‌دقتی یا دشواری خود موضوع.

12. آموزش تلاش کردن حتی در زمان شکست

اکثرا انتظار داریم نتیجه تلاش، رسیدن حتمی به هدف باشد و شکست را پیش‌بینی نمی‌کنیم! برای اصلاح این نگرش، والدین باید مفهوم تلاش را از نتیجه جدا کنند و به کودک نشان دهند که ارزش تلاش فقط به برنده شدن وابسته نیست.

13. آموزش پل زدن از شکست به موفقیت

تفاوت این مرحله با صرفاً تشویق کودک به دوباره تلاش کردن، در آموزش یک فرایند مشخص برای تبدیل شکست به تجربه یادگیری است. می‌توان برای کاهش حس ترس از شکست در کودکان از یک الگوی ساده استفاده کرد: «چه اتفاقی افتاد؟ چرا این اتفاق افتاد؟ چه چیزی یاد گرفتیم؟ دفعه بعد چه چیزی را تغییر می‌دهیم؟» این چهار سؤال به کودک کمک می‌کند از قضاوت کلی درباره خودش فاصله بگیرد و روی رفتار و راهبرد تمرکز کند.

14. حمایت از تلاش‌های کودک

والد موظف نیست که در هر شرایطی نتیجه کار کودک را تحسین کند یا برای جلوگیری از ناراحتی او وارد عمل شود. حمایت سالم یعنی کودک بداند هنگام تجربه دشواری تنها نیست و در عین حال، فرصت دارد خودش مسئله را حل کند.

15. مقابله با ترس از شکست در کودکان با جشن گرفتن گام‌های موفقیت

همین که کودک کاری را که قبلاً از آن اجتناب می‌کرد، امتحان کند، یعنی موفقیت! این یک روش موثر برای مقابله ترس از شکست در کودکان است. برای مثال، اگر کودک از پاسخ دادن در کلاس می‌ترسد، می‌توان اولین تلاش او برای صحبت کردن را به عنوان یک گام مهم در نظر گرفت، نه اینکه فقط پاسخ درست را جشن گرفت.

برای درمان ترس از شکست در کودکان چه زمانی باید از متخصص کمک گرفت؟

اگر ترس از شکست در کودکان شدید و مداوم باشد یا باعث اجتناب از مدرسه و فعالیت‌ها، اضطراب، افت عملکرد، انزوا، کاهش اعتمادبه‌نفس یا اختلال در زندگی روزمره شود، ارزیابی توسط روان‌شناس کودک می‌تواند به شناسایی علت و انتخاب مداخله مناسب کمک کند.

بسیاری از کودکان پس از شکست ناراحت می‌شوند و با حمایت مناسب دوباره به فعالیت خود برمی‌گردند؛ بنابراین هر ترس یا ناراحتی پس از باخت، به معنای اختلال روان‌شناختی نیست. با این حال، اگر ترس از شکست در کودکان شدید، مداوم و مختل‌کننده شود، ارزیابی توسط روان‌شناس کودک یا متخصص سلامت روان اهمیت پیدا می‌کند.

به‌ویژه زمانی که کودک به طور مستمر از مدرسه، امتحان، ورزش، مسابقه یا فعالیت‌های اجتماعی اجتناب می‌کند، اضطراب قابل توجه دارد، اعتمادبه‌نفس او به شکل محسوسی کاهش یافته، خواب یا اشتهایش تغییر کرده، علاقه خود را به فعالیت‌های قبلی از دست داده یا عملکرد تحصیلی و روابط اجتماعی او تحت تأثیر قرار گرفته است.

تاثیرات عدم درمان ترس از شکست در کودکان چیست؟

اگر ترس از شکست در کودکان شدید و پایدار باشد و برای آن مداخله مناسبی انجام نشود، ممکن است به تدریج دامنه بیشتری از زندگی کودک را تحت تأثیر قرار دهد. کودک ممکن است برای محافظت از خود، از موقعیت‌هایی که احتمال شکست در آنها وجود دارد فاصله بگیرد و در نتیجه فرصت کمتری برای یادگیری مهارت‌های جدید، تجربه استقلال و کشف توانایی‌هایش پیدا کند.

سوالات متداول در خصوص ترس از شکست در کودکان

در ابن بخش به سوالات تکرار در رابطه با خصوص ترس از شکست در کودکان پاسخ می‌دهیم:

چطور ترس از شکست کودک را درمان کنیم؟

با عادی‌سازی اشتباه،، همدلی با احساسات کودک، تمرکز بر تلاش و آموزش مهارت حل مسئله می‌توان با ترس از شکست در کودکان مقابله کرد.

چرا بچه ها از شکست خوردن می‌ترسند؟

فشار برای موفقیت، کمال‌گرایی، ترس از قضاوت، تجربه تنبیه یا تمسخر و وابسته شدن محبت والدین به عملکرد می‌تواند باعث ترس کودک از شکست شود.

آسیب‌های عدم تحمل شکست در کودکان چیست؟

ترس از شکست در کودکان می‌تواند باعث اجتناب از فعالیت‌های چالش‌برانگیز، کاهش اعتمادبه‌نفس، اضطراب، کناره‌گیری اجتماعی و کاهش انگیزه برای یادگیری شود.

نشانه‌های ترس از شکست در کودکان چیست؟

اجتناب از رقابت یا فعالیت‌های دشوار، نگرانی شدید درباره نتیجه، تلاش افراطی، ناراحتی شدید پس از اشتباه، حساسیت به انتقاد، کاهش اعتمادبه‌نفس و ترس از ابراز نظر از نشانه‌های احتمالی ترس از شکست در کودک است.

چه عواملی باعث ترس از شکست در کودکان می‌شود؟

سبک تربیتی سخت‌گیرانه، انتظارات بیش از حد، مقایسه با دیگران، کمال‌گرایی، تجربه شکست‌های مکرر و واکنش منفی اطرافیان به اشتباه می‌توانند در شکل‌گیری این ترس نقش داشته باشند.

در بازی با کودک برنده شویم یا ببازیم؟

بهتر است همیشه عمداً نبازید یا همیشه برنده نشوید؛ کودک باید هر دو تجربه را در شرایط متناسب با سن خود داشته باشد.

چطور جنبه باخت در کودک را افزایش دهیم؟

برای کاهش ترس از شکست در کودکان، به‌تدریج بازی‌ها و چالش‌هایی را انتخاب کنید که احتمال باخت در آنها وجود دارد و پس از آن درباره احساس کودک و چیزهایی که یاد گرفته صحبت کنید.

منبع: brightstarcounselling

دوره رشد بی نهایت