چگونه با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد برخورد کنیم؟
برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد نیاز به آرامش، صبوری و انتخاب واکنش درست دارد. برای اصلاح این رفتار، بهتر است ابتدا احساسات خود را کنترل کنید، بدون سرزنش با فرزندتان صحبت کنید، دلیل کارش را بشناسید و مفهوم مالکیت و اجازه گرفتن را به او آموزش دهید. همچنین لازم است کودک را به برگرداندن وسیله، عذرخواهی و جبران اشتباهش تشویق کنید و با تعیین پیامدهای متناسب، مسئولیتپذیری را به او بیاموزید. در این مسیر، حفظ ارتباط عاطفی و تشویق صداقت در کودک اهمیت زیادی دارد. اما چطور میتوان این رفتار را بدون تحقیر یا آسیب زدن به عزتنفس کودک اصلاح کرد؟ پیش از هر اقدامی باید دلیل برداشتن بدون اجازه وسایل دیگران توسط کودک را بشناسید؛ چون این رفتار در سنین مختلف علتهای متفاوتی دارد و همیشه به معنای دزدی عمدی نیست. اگر دنبال راهی برای برخورد با اشتباه دزدی در کودکان هستید، با این مطلب از وبلاگ مامانی نو همراه باشید تا با راهنمایی خانم کوثر یاوری، روانشناس کودک، یاد بگیریم با کودکی که وسایل دیگران را برمی دارد چه کنیم.
آیا برداشتن وسایل دیگران توسط کودک همان دزدی است؟
کودکان ممکن است به دلایل مختلفی چیزی را بدون اجازه بردارند؛ گاهی چون فرصتی برای این کار پیدا کردهاند، گاهی چون نتوانستهاند در برابر خواستهشان مقاومت کنند و گاهی هم با این رفتار میخواهند نشان دهند که به کمک و توجه نیاز دارند.
نه، لزوماً! بهویژه در سنین پیشدبستانی و سالهای اول دبستان، برداشتن وسایل دیگران همیشه به معنای دزدی نیست. سن کودک، درک او از مالکیت و شرایط عاطفی و اجتماعیاش در این رفتار نقش دارند. کودک هنوز در حال یادگیری مفهوم مالکیت و کنترل خواستههای خود است و ممکن است بدون درک اشتباه بودن رفتارش، وسیلهای را بردارد. برای برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید، بدون سرزنش درباره دلیل رفتارش سؤال بپرسید و مفهوم اجازه گرفتن را توضیح دهید. سپس از کودک بخواهید وسیله را برگرداند و خسارت را جبران کند. شناخت علت رفتار، تعیین پیامد متناسب با سن بچهها و تشویقشان به صداقت به اصلاح این رفتار کمک میکند.
آیا بچهها میدانند بی اجازه دست زدن به وسایل دیگران اشتباه است؟
بسیاری از کودکان خردسال هنوز مفهوم مالکیت را بهخوبی درک نمیکنند و نمیدانند هر وسیلهای به شخص مشخصی تعلق دارد. به همین دلیل ممکن است بدون اجازه چیزی را بردارند. کودکان معمولاً از سنین مهدکودک تا کلاس اول بهتدریج متوجه میشوند که دیگران هم صاحب وسایل خود هستند و برداشتن آنها بدون اجازه کار درستی نیست. در این مرحله، تذکر درباره بی اجازه دست زدن به وسایل دیگران و اهمیت اجازه گرفتن به کودک کمک میکند مرز میان وسایل شخصی خود و دیگران را بهتر بشناسد.
برداشتن پول یا وسایل دیگران بدون اجازه همیشه به معنای دزدی عمدی نیست؛ سن کودک، درک او از مالکیت و شرایط عاطفی و اجتماعیاش در این رفتار نقش دارند. برای برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید، بدون سرزنش درباره دلیل رفتارش سؤال بپرسید و مفهوم اجازه گرفتن را توضیح دهید. سپس از کودک بخواهید وسیله را برگرداند و خسارت را جبران کند. شناخت علت رفتار، تعیین پیامد متناسب با سن و تشویق صداقت به اصلاح آن کمک میکند. اگر رفتار تکرار شد، از متخصص کمک بگیرید.

دلیل برداشتن بدون اجازه وسایل دیگران توسط کودک
بچهها ممکن است به دلایلی مثل جلب توجه، ناآگاهی، خشم، هیجانطلبی یا فشار همسالان وسیلهای را بی اجازه بردارد
اگر متوجه شدید فرزندتان از یکی از اعضای خانواده، همکلاسی یا حتی فروشگاه چیزی برداشته است، بهتر است پیش از هر واکنشی به دنبال علت برداشتن وسایل دیگران توسط کودکان باشید. کودکان به دلایل مختلفی ممکن است چنین رفتاری نشان دهند و شناخت این دلایل به شما کمک میکند برخورد مناسبتری با آنها داشته باشید.
- آگاهی نداشتن: آیا فرزندتان میداند کاری که انجام داده اشتباه است؟
- وسوسه شدن: شاید چیزی را دیده که خیلی دوست داشته و نتوانسته در برابر برداشتن آن مقاومت کند.
- جلب توجه: هنگام برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد باید بدانید که ممکن است کودک برای دریافت محبت و توجه بیشتر چنین رفتاری نشان دهد یا با این کار بخواهد ناراحتی یا نیاز خود به کمک را بیان کند.
- انتقام یا خشم: شاید از کسی ناراحت باشد یا احساس کند یکی از اعضای خانواده نسبت به او محبت یا هدیه کمتری دریافت میکند.
- هیجانطلبی: بعضی کودکان برای تجربه هیجان و لذت ناشی از انجام یک کار ممنوع، چیزی را برمیدارند.
- آزمایش محدودیتها: ممکن است کودک بخواهد ببیند آیا گیر میافتد و در صورت لو رفتن چه اتفاقی میافتد.
- هدیه دادن: گاهی کودک وسیلهای را بدون اجازه برمیدارد تا آن را به یکی از اعضای خانواده یا دوستانش هدیه بدهد.
- استقلال طلبی: ممکن است کودک با این کار بخواهد آزادی و استقلال خودش را به دیگران ثابت کند.
- فشار همسالان: برداشتن وسایل دیگران توسط کودک ممکن است ناشی از فشار همسالان باشد. گاهی میل به داشتن وسیلهای که بین دوستانش محبوب و جذاب است، او را به این رفتار سوق میدهد.
- خودنمایی و فخرفروشی: ممکن است کودک چیزی را بردارد تا در جمع دوستانش به آن افتخار کند یا خودنمایی کند.
- نداشتن پول کافی: شاید تصور کند راه دیگری برای به دست آوردن وسیله موردعلاقهاش ندارد.
- احساس محق بودن: ممکن است کودک فکر کند حق دارد هر چیزی را که دوست دارد داشته باشد، حتی اگر متعلق به شخص دیگری باشد.
در بسیاری از موارد، دلیل برداشتن بدون اجازه وسایل دیگران توسط کودک به یک مورد محدود نمیشود و ممکن است چند دلیل همزمان در این رفتار نقش داشته باشند. حتی خود کودک هم شاید نداند چرا چنین کاری کرده یا نتواند دلیلش را برای شما توضیح دهد. بنابراین، بهتر است با صبوری به دنبال شناخت احساسات و نیازهای پشت این رفتار باشید.

بررسی علت برداشتن وسایل دیگران توسط کودکان گروههای سنی مختلف
انگیزه و دلیل رفتارهای کودکان با افزایش سن تغییر میکند. به همین دلیل، برای شناخت بهتر علت برداشتن وسایل دیگران توسط کودکان، لازم است این رفتار را با توجه به مرحله رشد و سن کودک بررسی کنیم.
کودکان زیر 3 سال
کودکان زیر سه سال معمولاً دنیا را از نگاه خودشان میبینند. در این سن، ممکن است تصور کنند هر چیزی که توجهشان را جلب میکند و دوست دارند، متعلق به خودشان است. آنها هنوز مفهوم مالکیت، قوانین اجتماعی و ارزش پول را بهخوبی درک نمیکنند؛ بنابراین برداشتن وسایل دیگران توسط کودک در این سن معمولاً از ناآگاهی درباره مالکیت ناشی میشود، نه قصد دزدی.
کودکان پیش دبستانی (3 تا 5 سال)
کودکان در این سن مفهوم «مال من» را یاد میگیرند و به وسایل خود حساس هستند، اما هنوز بهخوبی نمیدانند که دیگران هم همین حق مالکیت را دارند. از طرفی، کنترل خواستههای ناگهانی در آنها هنوز کامل نشده است؛ بنابراین ممکن است با دیدن یک وسیله جذاب، بدون اینکه به اجازه گرفتن فکر کنند، آن را بردارند. این رفتار در این سن بیشتر به درک ناقص مالکیت و ضعف کنترل تکانه مربوط است و لزوماً نشانه دزدی نیست.
کودکان دبستانی (6 تا 9 سال)
کودکان در سن دبستان معمولاً مفهوم مالکیت، خرید و قوانین اجتماعی را میشناسند. بااینحال، برداشتن وسایل دیگران در مدرسه یا خانه ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله:
- احساس جا ماندن از دوستان؛ مثلاً نداشتن وسیلهای که بقیه دارند.
- هیجان انجام کار پنهانی و امتحان کردن میزان نظارت والدین یا معلمان.
- ابراز خشم یا تلافی دلخوری از یک همکلاسی.
- دشواری در کنترل وسوسه که ممکن است با بیشفعالی و نقص توجه (ADHD) همراه باشد.
پیش نوجوانی و نوجوانی (10 سال به بالا)
در این سنین، برداشتن وسایل دیگران ممکن است آگاهانهتر باشد و گاهی نشانهای از مشکلات عاطفی یا اجتماعی باشد. برای مثال:
- فشار دوستان و تلاش برای پذیرفته شدن در یک گروه خاص.
- اعتراض به شرایط خانواده یا جلب توجه به دلیل احساس تنهایی و طردشدگی.
- تلاش برای کاهش اضطراب یا افسردگی از طریق هیجان ناشی از دزدی، مانند سرقت از فروشگاهها.
در این دوره، برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد نیازمند توجه به شرایط عاطفی و روابط اجتماعی او نیز هست. در بخش بعد به شما میگوییم با کودکی که وسایل دیگران را برمی دارد چه کنیم.

نحوه برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد
والدین نباید نسبت به بی اجازه دست زدن به وسایل دیگران بیتفاوت باشند، اما واکنش تند و تنبیه شدید هم میتواند کودک را مضطرب کند. بهتر است با حفظ آرامش، رفتار او را اصلاح و مفهوم احترام به مالکیت را آموزش دهید. در ادامه، راههای برخورد با اشتباه دزدی در کودکان را بررسی میکنیم.
| شرایط و رفتار کودک | واکنش نادرست والدین | واکنش مناسب والدین |
|---|---|---|
| وقتی متوجه میشوید کودک چیزی را برداشته است | داد زدن، تهدید کردن یا خطاب کردن کودک با کلماتی مثل «دزد» | حفظ آرامش، صحبت کردن در خلوت و توضیح اینکه برداشتن وسایل دیگران بدون اجازه درست نیست. |
| وقتی کودک وسیله یا پولی را برداشته و پس نمیدهد | نادیده گرفتن اتفاق یا برگرداندن مخفیانه وسیله بدون مشارکت کودک | کمک به کودک برای پس دادن وسیله، عذرخواهی و جبران خسارت در صورت نیاز |
| وقتی کودک این رفتار را تکرار میکند | تنبیه شدید، کتک زدن یا محروم کردن کودک از نیازهای ضروری | در نظر گرفتن پیامدی متناسب با سن کودک و بررسی علت تکرار رفتار |
| وقتی کودک به برداشتن وسیله اعتراف میکند | سرزنش کردن یا شرمنده کردن او بهخاطر اعترافش | قدردانی از صداقت کودک و کمک به او برای جبران اشتباهش |
| وقتی کودک وسیله را برگردانده و اشتباهش را جبران کرده است | یادآوری مداوم اتفاق یا مطرح کردن آن در جمع | عبور از ماجرا، حفظ عزتنفس کودک و فرصت دادن به او برای اصلاح رفتارش |
احساساتی نشوید
اگر متوجه شدید فرزندتان بدون اجازه پول یا وسیلهای را برداشته، طبیعی است که عصبانی، ناراحت یا حتی شوکه شوید. اما قبل از هر واکنشی، کمی به خودتان فرصت بدهید تا آرام شوید. تا زمانی که آرامش خودتان را به دست نیاوردهاید، نمیتوانید به کودک کمک کنید تا اشتباهش را بفهمد و مسئولیت رفتارش را بپذیرد. در واقع، اولین قدم در نحوه برخورد با دزدی کردن کودکان این است که قبل از هر چیز، خودتان آرام بمانید.
مراقب برخورد اول باشید
واکنش شما وقتی برای اولین بار متوجه میشوید فرزندتان چیزی را بدون اجازه برداشته، اهمیت زیادی دارد. طبیعی است که از این رفتار ناراحت یا نگران شوید، اما سعی کنید آرامش خودتان را حفظ کنید و از کلماتی مثل «دزد» یا «دزدی» برای خطاب کردن او استفاده نکنید. برخورد تند و پرخاشگرانه ممکن است کودک را بترساند و زمینه را برای رفتارهایی مثل دروغگویی و پنهانکاری فراهم کند. در واقع، واکنش در برابر برداشتن وسایل دیگران توسط کودکان باید به اصلاح رفتار آنها کمک کند، نه اینکه باعث ترس و فاصله گرفتنشان از شما شود.
پیش از برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد، از او بپرسید چرا این کار را کرده است
واکنش در برابر برداشتن وسایل دیگران توسط کودکان چه باید باشد؟ عصبانی نشوید و ارام باشید، علت این کار را از کودک جویا شوید، اشتباه بودن کارش را برایش توضیح دهید و پیامدهای کارش را برایش روشن کنید
با آرامش و بدون ترساندن یا بازخواست کردن کودک، از او بپرسید چرا و چه شرایطی باعث شده او بدون اجازه چیزی را بردارد. هدف شما در این گفتوگو پیدا کردن علت برداشتن وسایل دیگران توسط کودکان است، نه اینکه به فرزندتان احساس شرمندگی بدهید. به جای اینکه فوراً شروع به نصیحت کردن کنید، سؤالهای باز بپرسید؛ مثلاً: «میتونی برام تعریف کنی چی شد که این وسیله رو برداشتی؟» یا «وقتی این کار رو کردی، چه فکری توی ذهنت بود؟» بعد با حوصله به حرفهایش گوش دهید و اجازه بدهید بدون ترس از واکنش شما، احساسات و دلیل رفتارش را توضیح دهد.

توضیح دهید چرا برداشتن وسایل دیگران بدون اجازه اشتباه است
با لحنی مهربان اما قاطع برای فرزندتان توضیح دهید که دزدی در خانواده و جامعه شما پذیرفته نیست. به او کمک کنید بفهمد برداشتن وسایل دیگران در مدرسه یا خانه، هم باعث ناراحتی صاحب وسیله میشود و هم اعتماد او را از بین میبرد؛ بهخصوص اگر فرد مقابل یکی از اعضای خانواده یا دوستانش باشد. مثلاً یادآوری کنید همانطور که خودش دوست ندارد کسی بدون اجازه وسایلش را بردارد، دیگران هم از این اتفاق ناراحت میشوند. توضیح دهید که یکی از مهمترین پیامدهای این رفتار، از دست دادن اعتماد دیگران است. این گفتوگو بخش مهمی است از برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد.
در مورد پیامدهای این رفتار از جمله جبران خسارت با کودک صحبت کنید
کودکان در هر سنی باید یاد بگیرند که رفتارهایشان پیامدهایی دارد و باید مسئولیت کارهای خود را بپذیرند. برای مثال، آموزش معذرت خواهی به کودکان را جدی بگیرید و از فرزندتان بخواهید وسیلهای را که برداشته به صاحبش برگرداند و بابت کارش عذرخواهی کند. همچنین، به زبان ساده برایش توضیح دهید که دزدی میتواند جرم باشد و پیامدهای جدیتری داشته باشد. این بخش مهمی از نحوه برخورد با دزدی کودک و آموزش مسئولیتپذیری به اوست.

به کودک مسئولیتپذیری را بیاموزید
برداشتن پول یا وسایل دیگران بدون اجازه، فرصتی برای آموزش احترام به مالکیت و مسئولیتپذیری است. برخورد آرام و آگاهانه، به کودک کمک میکند رفتار درست را یاد بگیرد. در دوره «والدگری ماهرانه» مهارتهای تربیتی مؤثر را یاد بگیرید و با چالشهای رفتاری کودک بهتر مواجه شوید.
← مشاهده دوره والدگری ماهرانهتفکیک رفتار اشتباه از ارزش وجودی کودک
به فرزندتان نشان دهید که رفتار او را نمیپذیرید، اما این موضوع به معنای بد بودن خودش نیست. میتوانید به او بگویید: «کاری که انجام دادی اشتباه بود، اما تو بچه بدی نیستی. من کمکت میکنم اشتباهت را جبران کنی و کاری کنیم دوباره تکرار نشود.» این رویکرد در برخورد با اشتباه دزدی در کودکان به شما کمک میکند بدون آسیب زدن به عزت نفس در کودکان، رفتارشان را اصلاح کنید.
- آرام بمانید. قبل از هر واکنشی، عصبانیت خود را کنترل کنید.
- دلیل رفتار را بپرسید. بدون بازخواست و سرزنش به حرف کودک گوش دهید.
- مفهوم مالکیت را توضیح دهید. به او بگویید چرا برای برداشتن وسایل دیگران باید اجازه بگیرد.
- جبران اشتباه را به او بسپارید. برای برگرداندن وسیله و عذرخواهی همراهیاش کنید.
- رفتار درست را تقویت کنید. صداقت و تلاش کودک برای جبران اشتباه را تشویق کنید.
حفظ ارتباط عاطفی مهمترین نکته در برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد
بهجای تمرکز صرف بر رفتار کودک، رابطه عاطفی خود را با او در اولویت قرار دهید. با تقویت این ارتباط، بهتر میتوانید از تکرار چنین رفتاری جلوگیری کنید
در برخورد با رفتارهای نادرست کودک، یادتان باشد که رابطه عاطفی شما با او از هر چیزی مهمتر است. حتی وقتی فرزندتان پول یا وسیلهای را بدون اجازه برمیدارد، باید مطمئن باشد که همچنان دوستش دارید و او را میپذیرید. برایش توضیح دهید که دلیل جدی گرفتن این رفتار، محبت شما به اوست. چون فرزندتان را دوست دارید و عضوی ارزشمند از خانواده میدانید، میخواهید کمکش کنید تا در موقعیتهای مشابه تصمیمهای بهتری بگیرد. به عبارت دیگر واکنش در برابر برداشتن وسایل دیگران توسط کودکان باید طوری باشد که اشتباه فرزندتان را از شخصیت و ارزشمندی خودش جدا کنید.

از نصیحت طولانی یا تنبیه پرهیز کنید
نحوه برخورد با دزدی کودک باید بدون تحقیر و با تمرکز بر اصلاح رفتار باشد. به فرزندتان برچسب «دزد» یا «بچه بد» نزنید و با عصبانیت یا تهدید با او برخورد نکنید. سرزنش و تنبیههای سخت نهتنها مشکل را حل نمیکنند، بلکه ممکن است رفتار کودک را بدتر کنند.
دلایل دزدی کودک یا نوجوان را بررسی کنید
دلایل احتمالی دزدی را همراه فرزندتان بررسی کنید و از او بخواهید مثل یک کارآگاه به ماجرا نگاه کند تا با کمک هم علت مشکل را پیدا کنید. با لحنی آرام اما قاطع درباره دلیل رفتارش صحبت کنید و از دلایلی شروع کنید که فکر میکنید احتمال بیشتری دارند. این گفتوگو به شما کمک میکند دلیل برداشتن بدون اجازه وسایل دیگران توسط کودک را بهتر بشناسید و برای اصلاح رفتارش راهحل مناسبی پیدا کنید.
تاکید بر صداقت و درستکاری در برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد
به فرزندتان کمک کنید بفهمد که خودش میتواند بین راستگویی و پنهانکاری، راه درست را انتخاب کند. برایش توضیح دهید که داشتن احساس خوب نسبت به خودش و زندگی در خانوادهای که اعضای آن به هم اعتماد دارند و یکدیگر را دوست دارند، خیلی باارزشتر از هر وسیلهای است که ممکن است بدون اجازه بردارد.
خودتان الگوی صداقت و درستکاری باشید
کودکان بیشتر از حرفهای شما، از رفتارهایتان یاد میگیرند. پس برای آموزش صداقت، خودتان الگوی خوبی باشید. مثلاً اگر فروشنده اشتباهی پول بیشتری به شما برگرداند، آن را پس بدهید و درباره این کار با فرزندتان صحبت کنید. همچنین وقتی به او قولی میدهید، حتماً به آن عمل کنید تا صداقت را در رفتار شما ببیند و یاد بگیرد.
الگوهای دیگری از صداقت و درستکاری معرفی کنید
برای آموزش صداقت و درستکاری، از کتابها، فیلمها و داستان در مورد برداشتن وسایل دیگران کمک بگیرید که اهمیت راستگویی، اعتماد و احترام را به کودک نشان میدهند. همچنین در اتفاقهای روزمره، هر وقت نمونهای از رفتار صادقانه دیدید، توجه فرزندتان را به آن جلب کنید تا با مثالهای ساده و ملموس، ارزش صداقت را بهتر یاد بگیرد.
تشویق صداقت کودک مهم در برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد
به فرزندتان کمک کنید صداقت و درستکاری را انتخابهای ارزشمندتری بداند. اعتماد، صداقت و احترام متقابل بسیار باارزشتر از پول بیشتر یا داشتن وسایل جدید هستند.
هر وقت فرزندتان رفتار صادقانهای نشان داد، حتی اگر اشتباهی کرده بود، صداقتش را تحسین کنید. مثلاً به او بگویید: «خوشحالم که بهم گفتی اون شیرینی اضافه رو برداشتی. از اینکه این کار رو کردی خوشحال نیستم، اما اینکه راستش رو بهم گفتی برام خیلی ارزشمنده.» اینطوری کودک یاد میگیرد که راستگویی همیشه ارزشمند است، حتی وقتی اشتباهی از او سر زده باشد.

از این موضوع عبور کنید
وقتی با فرزندتان درباره رفتارش صحبت کردید و وسیله یا خسارت را جبران کردید، دیگر مدام اشتباهش را به رخش نکشید. به او فرصت دهید از این اتفاق درس بگیرد و با خیال راحت به زندگی عادی برگردد. قرار نیست کودک به خاطر یک اشتباه، همیشه احساس گناه کند یا خودش را فرد بدی بداند.
به فرزندتان کمک کنید راههای بهتری برای به دست آوردن خواستههای خود پیدا کند
برای اینکه جلوی بی اجازه دست زدن به وسایل دیگران را بگیرید، به فرزندتان کمک کنید در برابر وسوسه برداشتن چیزهایی که دوست دارد مقاومت کند و یاد بگیرد برای رسیدن به خواستههایش تلاش و برنامهریزی کند. مثلاً میتوانید به او پول توجیبی بدهید و کمکش کنید برای خرید وسایل موردعلاقهاش پسانداز کند. همچنین با توجه به سنش، مسئولیتهای کوچکی به او بسپارید تا با تلاش خودش پول به دست بیاورد.
بیش از حد آسان نگیرید
اینکه فرزندتان هنوز کوچک است و شاید درک کاملی از درست و غلط نداشته باشد، دلیل نمیشود همیشه از رفتار او چشمپوشی کنید. بیتوجهی مداوم به برداشتن وسایل دیگران ممکن است باعث شود کودک این رفتار را تکرار کند و بهتدریج آن را به عادت تبدیل کند. پس در کنار حفظ آرامش و مهربانی، با جدیت به او یاد بدهید که برداشتن وسایل دیگران کار درستی نیست و نباید آن را تکرار کند.
ریشهی اشتباه را قطع کنید
نکته مهم در برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد ریشهیابی مسئله است. گاهی کودک واقعاً به وسیلهای نیاز دارد، اما احساس میکند والدین به خواستهاش توجهی نمیکنند؛ در نتیجه خودش راهی برای برطرف کردن نیازش پیدا میکند و ممکن است وسیلهای را که در دسترسش است، بدون اجازه بردارد. گاهی هم مشکلات محیطی، استرس یا ناراحتیهای کودک باعث بروز چنین رفتاری میشوند. بنابراین، با دقت به شرایط زندگی و احساسات فرزندتان توجه کنید تا دلیل برداشتن بدون اجازه وسایل دیگران توسط کودک را بهتر بشناسید و به جای تمرکز صرف بر رفتار او، مشکل اصلی را برطرف کنید.
آموزش مالی به کودک
آموزش مدیریت مالی در خانه میتواند به پیشگیری از تکرار این رفتار و برخورد با کودکی که پنهانی پول برمی دارد کمک کند. پرداخت منظم پول جیبی به کودکان بالای ۷ سال، به آنها فرصت میدهد صبر، برنامهریزی و پسانداز را تمرین کنند. همچنین، گفتوگوی متناسب با سن درباره هزینههای خانواده به کودک یاد میدهد منابع مالی محدود است و برای خریدهای غیرضروری باید برنامهریزی کند. این آموزشها به تقویت استقلال و مسئولیتپذیری مالی او کمک میکنند.
کمک از متخصص برای برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد
در بیشتر موارد، با همراهی و راهنمایی درست والدین، این رفتار متوقف میشود. اما اگر رفتار کودک با وجود تذکرها مرتب تکرار شود، نسبت به ناراحتی دیگران بیتفاوت باشد، وسایل گرانقیمت یا خطرناک بردارد یا همزمان رفتارهایی مثل پرخاشگری، تخریب اموال و دروغگویی مکرر نشان دهد، بهتر است از روانپزشک یا روانشناس کودک کمک بگیرید. بروز این رفتار پس از بحرانهایی مثل طلاق، سوگ یا کودکآزاری نیز نیازمند بررسی تخصصی است.

ریشهی روانشناختی دلیل برداشتن بدون اجازه وسایل دیگران توسط کودک
گاهی والدین میپرسند: «وقتی همه امکانات را برای فرزندمان فراهم کردهایم، چرا باید وسیله دیگری را بردارد؟» پاسخ همیشه در نیازهای مادی نیست؛ گاهی کودک به دنبال برآورده کردن نیازهای عاطفی و روانی خود است. بنابراین، برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد فقط به اصلاح رفتار محدود نمیشود؛ شناخت نیازهای عاطفی و روانی پشت این رفتار هم اهمیت دارد. از جمله:
- نیاز به استقلال و کنترل: کودکانی که در محیطی بیشازحد سختگیرانه و کنترلگر بزرگ میشوند، ممکن است با برداشتن پنهانی وسایل، احساس قدرت و استقلال را تجربه کنند.
- تکانشگری و اختلال توجه: برخی کودکان دارای ویژگیهای ADHD پیش از آنکه پیامد رفتارشان را بسنجند، بر اساس خواسته لحظهای خود عمل میکنند.
- نیاز به توجه عاطفی: کودکی که از والدین خود توجه و محبت کافی دریافت نمیکند، ممکن است ناخودآگاه با برداشتن وسایل دیگران، حتی از طریق توبیخ شدن، توجه اطرافیان را جلب کند.
- کودک با وجود گفتوگو و راهنمایی، مرتب این رفتار را تکرار میکند.
- نسبت به ناراحتی صاحب وسیله بیتفاوت است.
- وسایل گرانقیمت یا خطرناک برمیدارد.
- رفتارهایی مانند پرخاشگری، تخریب اموال یا دروغگویی مکرر هم دیده میشود.
- این رفتار پس از تجربه یک بحران یا اتفاق آسیبزا شروع شده است.
نکات روانشناسی برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد
چگونه با کودکانی که پنهانی پول برمیدارند برخورد کنیم؟ با حفظ آرامش، تعیین مرزهای روشن و کمک به کودک برای پذیرفتن مسئولیت رفتارش. برای اصلاح این رفتار، بهتر است بدون تحقیر یا ترساندن کودک، مسئولیتپذیری و احترام به مالکیت را به او آموزش دهید. این مراحل میتوانند کمککننده باشند:
برخورد قاطع اما غیرتهاجمی: اگر مطمئن هستید کودک پول را برداشته، مستقیم و بدون بازجویی یا وادار کردن او به اعتراف، درباره موضوع صحبت کنید.
توضیح مفهوم مالکیت و مرزها: به زبان ساده توضیح دهید که کیف پول و وسایل هر فرد متعلق به اوست و برداشتن آنها به اجازه نیاز دارد.
آموزش مسئولیتپذیری به کودکان و جبران اشتباه: اگر کودک پول را خرج کرده است، با کمک خودش راهی برای جبران آن پیدا کنید؛ مثلاً بخشی از پول توجیبی آیندهاش را به این کار اختصاص دهید.
تقویت مهارت ابراز نیازها: به کودک اطمینان دهید که میتواند نیازها و خواستههایش را با شما در میان بگذارد، حتی اگر امکان برآورده کردن فوری آنها وجود نداشته باشد.

اشتباهات رایج والدین در برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد
تحقیر و برچسب زدن، ترساندن کودک از آینده، حل مسئله به جای کودک یا نادیده گرفتن رفتار دزدی از اشتباههای رایج پدر و مادرها در برخورد با کودکی است که بدون اجازه وسایل دیگران را برمی دارد
گاهی واکنش والدین ناخواسته باعث میشود اصلاح رفتار کودک دشوارتر شود. بهتر است از این اشتباهات دوری کنید:
- برچسب زدن و تحقیر: کودک را «دزد» خطاب نکنید و ماجرا را جلوی اقوام یا دیگران بازگو نکنید.
- نادیده گرفتن رفتار: اینکه بگویید «بچه است، متوجه نبوده» و بدون عذرخواهی یا بازگرداندن وسیله از کنار ماجرا بگذرید، به اصلاح رفتار کمک نمیکند.
- حل کردن مسئله به جای کودک: وسیله را مخفیانه به کیف دوستش برنگردانید تا ماجرا فاش نشود. کودک باید در جبران اشتباهش مسئولیت داشته باشد.
- ترساندن کودک از آینده: جملاتی مثل «با این رفتارت آخرش زندانی میشوی!» فقط اضطراب کودک را بیشتر میکند و به رابطه عاطفی شما آسیب میزند.
در برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمیدارد، بهتر است بهجای تحقیر یا ترساندن، روی پذیرش مسئولیت و جبران اشتباه تمرکز کنید.
راهکارهای کاربردی پیشگیری از برداشتن وسایل دیگران توسط کودک
برای اینکه کودک از همان سالهای اول یاد بگیرد به وسایل دیگران احترام بگذارد، میتوانید این عادتها را در خانه و محیطهای اجتماعی تقویت کنید:
- احترام به مالکیت در خانه: اگر میخواهید وسیلهای را از اتاق کودک بردارید، ابتدا اجازه بگیرید تا او هم اهمیت اجازه گرفتن را در عمل یاد بگیرد.
- تعیین قوانین خرید: پیش از ورود به فروشگاه، با کودک توافق کنید که فقط اقلام مشخصشده را میخرید و قرار نیست چیز دیگری به سبد خرید اضافه شود.
- تفاوت امانت و مالکیت: با مثالهای ساده توضیح دهید که امانت گرفتن با اجازه صاحب وسیله امکانپذیر است و باید آن را سالم و در زمان مشخص برگرداند.
- توجه به نیازهای عاطفی: روزانه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بدون حواسپرتی به بازی و گفتوگو با کودک اختصاص دهید تا احساس کند دیده و شنیده میشود.
- همچنین میتوانید با خواندن یک داستان در مورد برداشتن وسایل دیگران، مفهوم اجازه گرفتن و احترام به وسایل دیگران را به شکلی قابلفهم برای کودک توضیح دهید.

سوالات متداول در خصوص برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد
در این مطلب وبلاگ مامانی نو دربارۀ علت برداشتن وسایل دیگران توسط کودک و نوع واکنش در برابر برداشتن وسایل دیگران توسط کودکان صحبت کردیم. در پایان به چند پرسش در همین زمینه پاسخ میدهیم.
آیا کودکی که پنهانی پول برمی دارد را باید تنبیه کنیم؟
خیر. تنبیه شدید و فیزیکی نهتنها به اصلاح رفتار کمک نمیکند، بلکه ممکن است باعث افزایش ترس و پنهانکاری کودک شود. هدف از برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمیدارد، آموزش مسئولیتپذیری و جبران اشتباه است، نه ترساندن او.
چطور پی به علت پنهانی پول برداشتن کودک ببریم؟
به سن کودک و شرایط اجتماعی و عاطفی او توجه کنید. در سنین پایین، این رفتار معمولاً از درک ناقص مفهوم مالکیت ناشی میشود؛ اما در سنین مدرسه ممکن است فشار همسالان، تأثیر شبکههای اجتماعی، نیاز به جلب توجه یا کمبود عاطفی در آن نقش داشته باشد.
برای پیشگیری از بدون اجازه پول برداشتن کودک چکار باید بکنیم؟
پرداخت منظم پول جیبی، آموزش روشن قوانین مالکیت در خانه و ایجاد رابطهای امن با کودک، از راهکارهای مؤثر پیشگیری هستند. کودک باید بتواند بدون ترس از سرزنش، نیازهای مالی و عاطفی خود را با والدین در میان بگذارد.
چطور اشتباهات کودک را برایش توضیح دهیم؟
برای اینکه کودک متوجه اشتباه خود شود، به زبان ساده درباره احساس صاحب وسیله با او صحبت کنید. از او بپرسید اگر کسی بدون اجازه وسایلش را برمیداشت، چه احساسی پیدا میکرد. این مثال کمک میکند کودک پیامد رفتارش را بهتر درک کند و اهمیت احترام به حق دیگران را یاد بگیرد.
آیا کودکان خردسال میدانند دزدی کردن اشتباه است؟
نه همیشه. بسیاری از کودکان خردسال هنوز مفهوم مالکیت را بهخوبی درک نکردهاند و نمیدانند کدام وسایل متعلق به خودشان و کدام متعلق به دیگران است. بنابراین، در برخورد با کودکی که پول یا وسایل دیگران را بدون اجازه برمی دارد، باید به سن و میزان درک کودک توجه کرد و مفهوم اجازه گرفتن و احترام به مالکیت را بهتدریج به او آموزش داد.

منبع: character, psychologytoday
- از چه زمانی می توان کودک را در خانه تنها...
- پول توجیبی کودک؛ چقدر و از چه سنی به فرزندمان...
- عوارض تشنج در کودکان چیست؟ بررسی خطرات و پیامدها
- ادراک فضایی در کودکان: اهمیت، نشانهها و راههای تقویت هوش...
- عوارض عدم درمان بیش فعالی: پیامدهای ADHD در کودکان
- اختلال موتیسم یا لالی انتخابی در کودکان: علل، علائم و...
دیدگاههای کاربران
۰نظرها و گفتگوهای خوانندگان این مطلب
دیدگاه خود را بنویسید
شما میتوانید اولین نفری باشید که نظر خود را مینویسد.