بازی درمانی برای کودکان لجباز: راهکارهایی برای کاهش لجبازی

بازی درمانی برای کودکان لجباز به کودک کمک می‌کند تا هیجانات خود را بهتر بشناسد و مهارت‌هایی مانند کنترل خشم، همکاری و حل مسئله را تمرین کند. این روش به‌ویژه برای کودکانی که در برابر دستور و آموزش مستقیم والدین مقاومت می‌کنند، راهی ساده‌تر است که هم برایشان تفریحی بوده و هم الگوهای رفتاری ناهنجارشان را اصلاح می‌کند. اما دقیقا انواع بازی برای درمان لجبازی کودک چیست؟ و چطور این بازی بر رفتار کودکان لجباز اثر می‌گذارد؟ ما در این مقاله از وبلاگ مامانی نو و با مشاوره روانشناس کودک دکتر کوثر یاوری، بازی‌های درمانی مختلف برای کودکان لجباز را به شما معرفی می‌کنیم. اگر هم در تربیت کودک لجبازتان احتیاج به مشاوره تخصصی داشتید، حتماً به دوره والدگری ماهرانه در وب سایت مامانی نو مراجعه کنید.

بهترین روش درمان لجبازی کودکان

اولین کار آموزش دادن والدین است. وقتی که والدین بدانند که چطور باید با کودکان لجباز خود برخورد کنند، به مرور زمان می‌توانند این رفتار را در آنها بهتر کنند. در همین راستا بهتر است ابتدا با علائم لجبازی در کودکان آشنا باشید.

اما یک روش دیگر، بازی درمانی برای کودکان لجباز است که برای کودکانی که دچار اوتیسم، سندروم داون، فلج مغزی، بیش فعالی و حتی کودکانی که نابینا هستند جواب داده است.

بازی درمانی برای کودکان لجباز

روش بازی درمانی کودک لجباز هم به صورت فردی و هم به صورت گروهی اعمال می‌شود. این روش اول سعی می‌کند که نقاط قوت و ضعف هر کودک و شخصیت آن را بهتر بشناسد. سپس، به سراغ مشکلاتی که هر کودک در رفتارش دارد می‌رود.

در قدم بعدی، درمانگر با توجه به آنها سعی می‌کند در بازی درمانی روش‌های اصلاح رفتاری را به کودک ارائه دهد.

آموزش والدین

بازی درمانی برای کودکان لجباز صرفاً کافی نیست و والدین هم باید در این مورد آموزش‌های لازم را ببینند، وگرنه کودک همچنان به رفتار لجبازانه خودش ادامه می‌دهد.

اما اگر والدین یاد بگیرند که مشکل اصلی لج کردن کودک چیست و رفتارهای خود را مطابق با مشکل او تغییر دهند، این کار می‌تواند تاثیر زیادی بر درمان کردن لجبازی کودک داشته باشد.

بازی درمانی چیست و چرا برای کودکان لجباز موثر است؟

روش بازی برای کاهش لجبازی کودکان یک راه اصلاح رفتاری است که در آن متخصص کودک یا خود خانواده او می‌توانند مهارت‌های اجتماعی و رفتاری را به کودک یاد دهند. همچنین، آنها به او آموزش می‌دهند تا احساساتش را بهتر کنترل کند.

اما آیا استفاده از بازی برای کودکان لجباز موثر است؟ بله، چون بدون زور و دستور دادن به کودکان، به آن‌ها کمک می‌کند تا رفتارهای درست را در هنگام بازی یاد بگیرند.

اهمیت بازی درمانی برای کودکان لجباز چیست؟

برای کودکان لجباز سخت است که احساسات واقعی‌شان را بدون احساس فشار، ترس و اجباری بروز دهند. اما بازی درمانی برای کودکان لجباز می‌تواند راه درست واکنش نشان دادن را یاد دهد. همچنین، کودکانی که لجبازی می‌کنند اغلب نسبت به آموزش‌های پدر و مادر در سن کودکی مقاومت می‌کنند.

اما روش بازی درمانی می‌تواند ارتباط والدین با آنها را راحت‌تر کند. علاوه بر این، این روش به کودکان کمک می‌کند تا هیجانات خودشان را بهتر کنترل و در اجتماع رابطه بهتری با دیگران برقرار کنند. در نتیجه، روش بازی برای درمان لجبازی کودک می‌تواند از خیلی جهات برای آنها مهم و مفید باشد. 

همچنین برای مطالعه در مورد اختلال نافرمانی مقابله ای در کودکان و تفاوت آن با لجبازی در کودکان پیشنهاد می شود مطلب بلاگ را بخوانید.

انواع بازی درمانی برای کودکان لجباز

بازی درمانی برای کاهش لجبازی کودکان انواع مختلفی دارد و شما می‌توانید از بین بازی‌های زیر یک یا چند تای آنها را با فرزندتان بازی کنید. یکی از اصلی‌ترین اهداف این بازی‌ها یاد دادن به کودکان برای کنترل احساساتشان است که می‌تواند اثر مثبتی برای کاهش رفتارهای لجبازانه آنها داشته باشد:

با بازی و آرامش، لجبازی را بهتر مدیریت کنید

رفتارهای لجبازانه کودک می‌توانند والدین را خسته کنند؛ اما واکنش آگاهانه و ارتباط مؤثر می‌تواند به کاهش تنش‌ها کمک کند. در دوره «بدون فریاد» یاد بگیرید چطور بدون داد زدن و با آرامش بیشتری با چالش‌های رفتاری کودک روبه‌رو شوید.

← مشاهده دوره بدون فریاد

1. بازی چمدان بستن

در زمان بازی چمدان، مهم است که والدین پاسخ آماده به نیاز کودک را ندهند و به او فرصت تصمیم‌گیری و پیدا کردن راه‌حل را بدهند.

در بازی چمدان بستن، والدین یک موقعیت فرضی مانند سفر را برای کودک تصور می‌کنند و از او می‌خواهند وسایل موردنیازش را انتخاب کند. سپس، آنها با پرسش‌های غیرمستقیم، او را به فکر کردن و حل مسئله تشویق می‌کنند.

برای مثال، پدر و مادر از کودک می‌پرسند: «اگر گرسنه شدی، برای غذا چه وسیله‌ای باید همراه داشته باشی؟» در اینجا، کودک باید خودش درباره موقعیت فکر کند، وسایل مناسب را انتخاب کرده و آنها را در چمدان بگذارد.

حالا این بازی درمانی برای کودکان لجباز چه فایده‌ای دارد؟ وقتی کودک درباره نیازهای یک موقعیت فکر و برای مشکل احتمالی راه‌حل پیدا کند، می‌تواند انعطاف‌پذیری، تصمیم‌گیری و حل مسئله را در خود تقویت کند. تقویت این مهارت‌ها هم می‌تواند بروز رفتار لجبازانه را در او کاهش دهد.

2. بادکنک‌های خشم

بازی «بادکنک‌های خشم» فعالیتی است که می‌تواند برای شناخت و کنترل عصبانیت کودک مفید باشد. در این بازی، کودک وقتی ناراحت است، یک بادکنک را باد می‌کند و بعد با تمرکز بر تنفس و حفظ آرامش، هوای آن را به‌آرامی خالی می‌کند.

در یکی از ورژن‌های این بازی درمانی کودک لجباز بعد از باز کردن بادکنک می‌تواند آن را بترکاند. اما برای کودک بهتر و ایمن‌تر است که به‌جای استفاده از جسم نوک‌تیز، فقط بادکنک را به‌آرامی خالی کند. به این ترتیب، کودک یاد می‌گیرد که در زمان خشم، به‌جای واکنش فوری و لجبازانه مکث کند، نفس عمیق بکشد و احساسات خود را کنترل کند.

3. پاره کردن روزنامه‌ها

چند روزنامه باطله و به درد نخور را در اختیار کودکتان قرار بدهید. سپس، می‌توانید به او بگویید که هر موقع عصبانی شد آنها را پاره کند. این روش هم ساده است و هم هزینه‌ای برای شما ندارد.

در این نوع بازی درمانی برای کودکان لجباز، آنها می‌توانند خیلی راحت هیجان منفی و خشمشان را با پاره کردن چند روزنامه تخلیه کنند. با این حال، بعد از پاره کردن روزنامه‌ها به کودک بگویید که کاغذهای پاره شده را جمع آوری کند.

4. بازی درمانی برای کودکان لجباز با بازی لاک‌پشت ماورایی

یک بازی درمانی برای کودکان لجباز لاک پشت ماورایی است. در این بازی کودک یاد می‌گیرد که در موقع عصبانیت به‌جای پرخاش کردن، از موقعیت فاصله بگیرد، آرام شود و بعد با کنترل بیشتری به همان موقعیت برگردد. برای یاد دادن بازی لاک پشت، شما می‌توانید به کودک خود این آموزش‌ها را بدهید:

• خارج شدن از موقعیت: هنگام عصبانیت، به کودک‌تان بگویید که از صحنه دور شود و کمی فرصت برای آرام شدن داشته باشد.
• تنفس عمیق: به کودک یاد دهید تا دستش را روی شکم بگذارد، نفس عمیق بکشد و حدود ۳ ثانیه نفسش را نگه دارد؛ سپس، به‌آرامی آن را بیرون دهد.
• بازگشت: پس از آرام شدن، کودک می‌تواند به موقعیت برگردد و بدون پرخاشگری رفتار کند.
  

5. بازی نقش‌آفرینی

یک سناریوی فرضی برای کودکتان مطرح کنید. برای مثال، می‌توانید خودتان را جای یک کودک دیگر بگذارید و با فرزند خودتان طوری نقش بازی کنید که انگار بر سر بازی با یک اسباب بازی با همدیگر دعوا می‌کنید.

سپس، جای همدیگر را عوض کنید و اجازه دهید که کودک نقش شما را بازی کند. این بازی نقش آفرینی کاری می‌کند تا کودک احساسات و دیدگاه دیگران را بهتر درک کند و از خودمحوری فاصله بگیرد. در نتیجه، کودک می‌تواند با دیگران بهتر همکاری کند.

6. بازی حل مساله

قابلیت حل مسئله کودک را وادار می‌کند که در موقعیت‌های سخت، به جای قهر و ترش کردن، به فکر حل مشکل باشد. به این صورت، او می‌تواند عصبانیت خودش را کنترل کند که مهارتی است که در بزرگسالی هم خیلی به دردش می‌خورد!

بنابراین، برای انجام این بازی درمانی برای کودکان لجباز شما می‌توانید از بازی‌هایی مثل مسیر مانع‌دار یا معمای پیدا کردن یک شی گمشده استفاده کنید. در این بازی‌ها او مجبور است که بهترین راه حل را برای بازی و مسائل آن پیدا کند.

7. بازی همکاری

با کودکتان نقاشی کنید و با لگو با او برج بسازید. حالا این بازی برای درمان لجبازی کودک موثر است؟ بله، چون به کودک یک مهارت مهم که همکاری با دیگران است را یاد می‌دهد!

کودکان لجباز دلشان نمی‌خواهد خیلی با دیگران کار کنند. اما این بازی‌ها فعالیت ساده و جالبی برای آنها است که این مهارت‌ها در خودشان بهتر کنند.

8. بازی‌های ساختنی و خلاقانه بهترین بازی درمانی برای کودکان لجباز

ساختن سازه‌های مختلف با لگو و کارهای خلاقانه مثل نقاشی و کاردستی از دو جهت برای کودکان لجباز مفید هستند. از یک طرف، آنها با این بازی‌ها یاد می‌گیرند که احساساتشان را بیان کنند؛ همزمان هم آنها مهارت‌هایی مثل حل مسئله، صبر و کنترل رفتار خود را در حین این بازی‌ها یاد می‌گیرند.

در نتیجه، این نوع از بازی درمانی برای کودکان لجباز به آنها یاد می‌دهد که راه‌های مختلف را امتحان کرده و در برابر مشکلات و خواسته‌های دیگران انعطاف بیشتری داشته باشند.

9. بازی‌های قانونمند

مار و پله، منچ، صندلی بازی و کلاً بازی‌های نوبتی به کودک لجباز یاد می‌دهند تا نوبت بازی را رعایت کند و قوانین را بپذیرد. بنابراین، با این بازی درمانی کودک لجباز یاد می‌گیرد که قبل از عصبانی شدن، به قوانین بازی فکر و رفتار خودش را بهتر کنترل کند.

10. نقاشی و هنردرمانی

کودکان لجباز برایشان سخت است که احساساتشان مثل عصبانیت و ناراحتی را ابراز کنند. اما نقاشی می‌تواند به آنها کمک زیادی بکند.

به عنوان یک بازی درمانی برای کودکان لجباز، نقاشی می‌تواند کاری کند که آنها از طریق کشیدن شکل‌های مختلف و حتی رنگ کردن، احساساتشان را روی کاغذ بیاورند. به این صورت، آنها می‌توانند این احساسات را بهتر بشناسند و آنها را مدیریت کنند.

11. قصه‌درمانی برای لجبازی کودکان

برای کودکتان قصه‌هایی تعریف کنید که از نظر موقعیت کمی شبیه به سناریوی خودش باشند؛ اما باید از موقعیت او دور باشند تا او احساس نکند دارد از طرف شما سرزنش می‌شود. برای مثال، شما می‌توانید قصه‌ای از لاک پشتی را بگویید که هر وقت چیزی مطابق میلش پیش نمی‌رود، زود عصبانی می‌شود.

اما او در طول داستان یاد می‌گیرد که در زمان عصبانیت آرام بماند و صبر داشته باشد. به این صورت، کودک شما از طریق این قصه‌ها می‌بیند که راه‌ها و واکنش‌های مختلفی در برابر مشکلات وجود دارد و به صورت غیر مستقیم روی رفتارش تاثیر می‌گذارد.

مزایای بازی درمانی برای کودکان لجباز

کودک در جریان بازی فرصت دارد تا احساسات و مشکلات درونی خود را به شیوه‌ای طبیعی نشان دهد و برای روبه‌رو شدن با موقعیت‌های دشوار، راه‌های مناسب‌تری یاد بگیرد.

بازی درمانی برای کودکان لجباز فواید مختلفی دارد. با این روش، کودک می‌تواند احساسات خود را به شیوه سالم‌تری نشان دهد. در نتیجه، اعتمادبه‌نفس و خودآگاهی او هم افزایش می‌یابد.

همچنین، بازی درمانی باعث کاهش پرخاشگری و بی‌قراری، بهبود تمرکز و تقویت مهارت‌های اجتماعی کودک می‌شود. علاوه بر این، بازی برای کودکان لجباز زمینه رشد خلاقیت، شخصیت و توانایی‌های ذهنی و اجتماعی آنها را فراهم می‌کند.

در بازی درمانی کودک لجباز چه اتفاقی می‌افتد؟

روانشناس کودک با انجام بازی‌های درمانی به کودک کمک می‌کند تا احساسات مختلف خود را راحت‌تر ابراز کند و آنها را بیشتر بشناسد. در این فرآیند، کودک معمولاً خودش انتخاب می‌کند با چه وسیله‌ای بازی کند و روانشناس با حمایت از او و پیشنهاد فعالیت‌های جدید، کودک را همراهی می‌کند.

برای نمونه، روانشناس می‌تواند از کودک بخواهد نقاشی‌ بکشد که احساس او در آن روز را نشان دهد؛ به این صورت، کودک می‌تواند احساسات و مشکلاتش را بتواند بهتر تشخیص داده و آنها را کنترل کند.

نشانه‌های موفقیت بازی درمانی برای کودکان لجباز

اثر بازی درمانی برای کودکان لجباز تدریجی است. اما شما می‌توانید این اثرات را با بهتر شدن کلی رفتار او و کنار آمدن بیشترش با دیگران ببینید. همچنین، بازی درمانی برای کاهش لجبازی در کودکان می‌تواند این تاثیرات مثبت را هم داشته باشد:

تغییر رفتار کودک در خانه و مدرسه

در نتیجه اعمال بازی درمانی برای درمان لجبازی کودکان، آنها قوانین مدرسه و خانه را بیشتر قبول می‌کنند. بنابراین، آنها نسبت به مربیان و والدین خود کمتر لجبازی می‌کنند و با همسالان خودشان روابط بهتری دارند.

بهبود مهارت‌های اجتماعی و هیجانی

بازی درمانی برای کودکان لجباز می‌تواند برای آنها فضایی ایمن باشد که در آن با راحتی مهارت همکاری و در جمع بودن با دیگران را تمرین می‌کنند همچنین، در این فضا کودک بدون ترس از قضاوت می‌تواند احساساتش را به شیوه‌ای مناسب بیان کرده و کنترل کردن آنها را یاد بگیرد.

افزایش اعتماد به نفس و خود کنترلی کودک

تجربه کردن پیشرفت‌ها و موفقیت‌های کوچک در بازی درمانی کودک لجباز به او کمک می‌کند تا اعتماد به نفس بیشتری پیدا کند. همچنین، انجام بازی‌های هدفمند و چالش‌برانگیز باعث می‌شوند که کودک با تمرین تمرکز و حل مسئله نفس خود را بهتر کنترل کند و تصمیم‌های مناسب‌تری بگیرد.

چگونگی تاثیر بازی درمانی بر افزایش مهارت‌های اجتماعی کودکان

انواع بازی درمانی برای کودکان لجباز برای آنها موقعیت‌های تعاملی را به وجود می‌آورند. کودکان هم در این موقعیت‌ها یاد می‌گیرند که با دیگران خوب کنار بیایند، به نظرات آنها گوش بدهند و گاهی اوقات هم خودشان را جای آنها بگذارند.

بنابراین، کودکان لجباز به‌تدریج از خودمحوری فاصله می‌گیرند و می‌توانند در ارتباط با دیگران، رفتارهای اجتماعی سازنده‌تری داشته باشد.

نقش بازی در کاهش استرس و اضطراب کودکان لجباز

اصولاً بازی برای درمان لجبازی کودک محیط آرامبخش و تفریحی را برای او فراهم می‌کند. در نتیجه، کودک احساس نمی‌کند که دارد از روی اجبار فعالیتی را انجام می‌دهد.

به این ترتیب، او آسان‌تر با مشکلات و چالش‌های خود روبرو می‌شود. همچنین، بازی درمانی کلا روش خوبی برای کاهش استرس و اضطراب او هم است.

آیا نیاز به مشاوره تخصصی برای اجرای بازی درمانی برای کودکان لجباز وجود دارد؟

شما در خانه می‌توانید بازی‌های ساده‌ای مثل لگو و فعالیت‌های خلاقانه مانند نقاشی را با فرزندتان انجام دهید. اما اگر می‌خواهید روش بازی درمانی برای کودکان لجباز موثرتر باشد، بهتر است که از یک مشاور متخصص کودکان در این زمینه کمک بگیرید.

چرا؟ چون او می‌تواند با توجه به نیازهای کودک شما بازی‌های لازم را برای او برنامه‌ریزی کند. علاوه بر این، متخصصان کودک هم می‌توانند به شما آموزش بدهند که چه رفتارهای مناسبی با کودک لجباز در خانه داشته باشید و چه بازی‌هایی را با او انجام دهید.

نقش والدین در موفقیت بازی درمانی کودکان لجباز چیست؟

درست است که شما می‌توانید به سراغ متخصصان برای درمان لجباز بودن فرزندتان بروید، اما نقش خود در این مسئله را اصلاً دست کم نگیرید! شما به عنوان والدین، باید یاد بگیرید که چطور با فرزندتان درست برخورد کنید.

برای مثال، برای برخورد با فرزند لجباز نباید از تنبیه بدنی و سرزنش استفاده کنید و هر موقع رفتار خوب نشان داد او را تشویق کنید. همچنین، رفتارهای نادرست او را بشناسید و با کمک درمانگر آنها را اصلاح کنید.

جلسات بازی درمانی برای کودکان لجباز

در جلسات بازی درمانی برای کودکان لجباز، متخصص کودک اول رفتار و احساسات فرزندتان را بررسی می‌کند. سپس، او با استفاده از بازی‌ها و وسایلی مثل عروسک سعی می‌کند رفتارهای نابهنجار او را کاهش داده و مهارت‌هایی مثل حل مسئله و همکاری کردن با دیگران را در او نهادینه کند.

شما هم در این جلسات باید درباره نگرانی‌های خود، رفتار کودک در خانه و مدرسه، زمان و موقعیت‌های بروز لجبازی و تغییرات رفتاری فرزندتان صحبت کنید. به این صورت، متخصص کودک می‌تواند اطلاعات دقیقی در مورد رفتار کودک شما داشته باشد و بهترین روش را برای درمان لجبازی او پیش خواهد گرفت.

سوالات متداول در خصوص بازی درمانی برای کودکان لجباز

در مورد بازی برای کاهش لجبازی کودکان ممکن است شما این سوالات را داشته باشید:

منظور از لجبازی در کودکان چیست؟

یعنی کودک به‌طور مکرر در برابر خواسته‌ها، قوانین و نظر والدین و بزرگسالان مقاومت کند؛ همچنین، او با آنها مدام جرو بحث کرده یا کاری که آنها از او می‌خواهند را انجام نمی‌دهد. (مقاومت در برابر خواسته‌های بزرگسالان در بعضی مراحل رشد طبیعی است. زمانی باید بیشتر به آن توجه کرد که این رفتارها مکرر و پایدار باشند و زندگی خانوادگی، روابط اجتماعی یا عملکرد تحصیلی کودک را مختل کنند.)

بازی درمانی چه تاثیر در کاهش لجبازی کودکان دارد؟

روش بازی درمانی برای کودکان لجباز محیط شاد و آرامی را به وجود می‌آورد. در این محیط، کودک فارغ از هرگونه نگرانی بازی‌های تعاملی را انجام می‌دهد و مهارت‌های اجتماعی خودش را می‌تواند تمرین کند.

بهترین بازی‌ها برای کودکان لجباز کدامند؟

بازی‌هایی که گروهی هستند و کودک را در نقش‌ها و سناریوهای مختلف قرار می‌دهند. همچنین، انجام فعالیت‌های هنری مثل نقاشی، کاردستی و بازی‌های ساختنی مثل بازی با ماسه یا لگو برای درمان لجبازی کاربردی هستند.

تاثیر بازی گروهی بر درمان لجبازی کودکان چیست؟

بازی گروهی به کودکان لجباز یاد می‌دهد تا نوبت را رعایت کنند. همچنین آنها در بازی گروهی باید یاد بگیرند با همسالان خودشان همکاری کنند و به قوانین بازی احترام بگذارند. به این ترتیب، آنها می‌توانند عصبانیت را در خود بهتر کنترل و کمتر با دیگران دعوا کنند.

بازی درمانی برای کودکان لجباز چند جلسه باید باشد تا نتیجه حاصل شود؟

مدت زمان روش بازی درمانی برای کودکان لجباز به میزان لجبازی کودک و همکاری خانواده‌اش بستگی دارد. اما به طور کلی، با برگزاری منظم جلسات، شما می‌توانید طی چند هفته تا چند ماه شاهد بهبود رفتار کودک خود باشید.

منبع: handinhandparenting

دوره والدگری ماهرانه